Televizora baxmaq
Elektrik cihazlarının bir hissəsini söndürəndə onların elektrik sərfiyyatının tam dayandığını düşünürük. Televizor, kompüter, modem, oyun konsolu, şarj cihazları və digər elektron avadanlıqlar isə bəzi hallarda “standby” rejimində işləməyə davam edir.
Bu, ayrı-ayrılıqda böyük məbləğ yaratmaya bilər. Lakin evdə onlarla cihazın daim elektrik şəbəkəsinə qoşulu qalması il ərzində nəzərəçarpan sərfiyyata çevrilə bilər.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) məlumatına görə, gözləmə rejimində enerji sərfiyyatı əvvəllər OECD ölkələrində yaşayış sektorunun elektrik istifadəsinin təxminən 10 faizinə qədər çatırdı. Agentlik bildirir ki, bəzi cihazlarda bu sərfiyyatı texniki həllərlə 75–90 faiz azaltmaq mümkündür.
“Söndürülüb”, amma tam söndürülməyib
Televizorun pultla söndürülməsi, kompüterin yuxu rejiminə keçirilməsi və ya oyun konsolunun gözləmə rejimində qalması cihazın elektrik şəbəkəsindən ayrılması demək deyil.
Şəbəkə funksiyaları, saat göstəricisi, pultdan gələn siqnalı qəbul edən sistem və digər elektron komponentlər cihazın müəyyən miqdarda enerji istifadə etməsinə səbəb ola bilər.
Məhz buna “standby power” – gözləmə rejimində enerji sərfiyyatı deyilir.
IEA-nın məlumatına görə, müasir texnologiyalar bu sərfiyyatı xeyli azalda bilsə də, cihazların sayı artdıqca problem yenə də aktuallığını qoruyur.
Azərbaycanda enerji məsələsi niyə vacibdir?
Azərbaycanın yaşayış binalarında enerji sərfiyyatı ilə bağlı daha geniş problem də mövcuddur.
IEA-nın Azərbaycan üzrə təhlilinə görə, ölkədə yaşayış binalarının orta enerji intensivliyi ildə hər kvadratmetr üçün 250–280 kVt-saat təşkil edir. Avropa İttifaqında bu göstərici təxminən 160 kVt-saat/m² səviyyəsindədir. Agentlik yaşayış binalarında enerji qənaəti potensialının bəzi hallarda 50 faizə qədər ola biləcəyini qeyd edir.
Bu o deməkdir ki, enerji qənaəti yalnız lampanı söndürməkdən ibarət deyil. Binanın istilik izolyasiyası, pəncərələr, isitmə və soyutma sistemləri, məişət texnikası və istifadə vərdişləri də hesablanmalıdır.
Ən çox nə etmək olar?
Gecə istifadə edilməyən televizor, kompüter, oyun konsolu və digər cihazları sadəcə pultla söndürmək əvəzinə elektrik şəbəkəsindən ayırmaq mümkündür.
Bir neçə cihazı eyni uzadıcıya qoşmaq və uzadıcının öz düyməsi ilə hamısını birlikdə ayırmaq da praktik üsuldur.
Şarj cihazını telefon çıxarıldıqdan sonra saatlarla rozetkada saxlamaq əvəzinə istifadə bitdikdə çıxarmaq olar.
Lakin ən böyük qənaət potensialı adətən evin istilik və soyutma sistemlərindədir. Çünki böyük enerji istehlakı yalnız kiçik elektron cihazlardan yaranmır.
Azərbaycanın Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında ölkədə 13,39 milyard kVt-saat elektrik enerjisi istehsal olunub. Bunun 2,79 milyard kVt-saatı su, külək və günəş kimi bərpa olunan mənbələrdən əldə edilib.
Enerjiyə qənaət buna görə təkcə ailənin aylıq xərci məsələsi deyil. Daha səmərəli istehlak həm ölkənin enerji tələbatını, həm də resursların istifadəsini azaltmağa kömək edir.
Yəni növbəti dəfə televizoru pultla söndürəndə bir sual vermək kifayətdir: cihaz həqiqətən söndü, yoxsa sadəcə gözləyir?
