İş, ev, yol və telefon qarşısında keçirilən uzun saatlar insanın gündəlik həyatında hərəkətin payını azaldır. Halbuki fiziki aktivlik yalnız idman zalında məşq etmək demək deyil. Piyada gəzmək, velosiped sürmək, pilləkənlə qalxmaq, ev işləri görmək və iş zamanı daha çox hərəkət etmək də fiziki aktivliyə daxildir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, böyüklər həftə ərzində ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik etməlidirlər. Bu, həftənin beş gününə bölündükdə gündə təxminən 30 dəqiqə deməkdir. Daha çox sağlamlıq faydası əldə etmək istəyənlər üçün həftədə 300 dəqiqəyə qədər orta intensivlikli və ya 150 dəqiqəyə qədər yüksək intensivlikli fəaliyyət tövsiyə olunur.
Burada vacib məqam odur ki, bu 30 dəqiqə mütləq bir dəfəyə edilməlidir. Məsələn, gün ərzində üç dəfə 10 dəqiqəlik sürətli gəzinti də ümumi aktivliyə əlavə olunur.
Hərəkətsizlik niyə təhlükəlidir?
ÜST hesab edir ki, dünyada böyüklərin təxminən 31 faizi tövsiyə edilən fiziki aktivlik səviyyəsinə çatmır. Bu isə təxminən 1,8 milyard insan deməkdir.
Təşkilatın məlumatına görə, kifayət qədər aktiv olmayan insanlarda ölüm riski kifayət qədər aktiv insanlarla müqayisədə 20–30 faiz yüksək ola bilər.
Fiziki aktivlik ürək-damar xəstəlikləri, insult, 2-ci tip diabet və bəzi xərçəng növləri də daxil olmaqla bir sıra qeyri-infeksion xəstəliklərin riskinin azalması ilə əlaqələndirilir. Hərəkət həmçinin psixi sağlamlığa, yuxuya və ümumi həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Oturaq iş görənlər nə etməlidir?
Uzun müddət fasiləsiz oturmaq da ayrıca problemdir. Xüsusilə kompüter qarşısında işləyən insanlar gün ərzində hərəkəti şüurlu şəkildə artırmalıdır.
Məsələn, lift əvəzinə pilləkəndən istifadə etmək, yaxın məsafəyə avtomobillə getmək əvəzinə piyada getmək, telefon danışığı zamanı ayağa qalxmaq və iş arasında qısa gəzintilər etmək sadə dəyişikliklərdir.
Əsas məsələ hərəkəti yalnız “idman saatı” kimi qəbul etməməkdir. Gün ərzində toplanan kiçik hərəkətlər də ümumi fiziki aktivliyin bir hissəsidir.
ÜST-nin yanaşmasına görə, az miqdarda fiziki aktivlik belə heç olmamasından yaxşıdır. Buna görə də hərəkətə başlamaq üçün mütləq ağır məşq proqramı tələb olunmur.
