Uzun saatlar kompüter qarşısında işləmək, avtomobildə vaxt keçirmək və axşamı televizor qarşısında oturmaq gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrilib. Ancaq hərəkətsiz həyat tərzi ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet və digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir. Üstəlik, insan idman etsə belə, günün qalan hissəsini fasiləsiz oturmaqla keçirməsi fiziki aktivliyə diqqət yetirməsini vacib edir.
Gündə neçə dəqiqə hərəkət etmək lazımdır?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyəsinə əsasən, 18–64 yaşlı böyüklər həftədə ən azı 150–300 dəqiqə orta intensivlikli fiziki fəaliyyətlə məşğul olmalıdırlar. Alternativ olaraq, həftədə 75–150 dəqiqə yüksək intensivlikli fəaliyyət seçilə bilər. Əzələləri gücləndirən hərəkətlər də həftədə ən azı iki gün tövsiyə olunur.
Bu o deməkdir ki, həftədə beş gün 30 dəqiqə sürətli yerimək minimum tövsiyə olunan həddə çatmağa kömək edə bilər. Fiziki fəaliyyəti bir dəfəyə yerinə yetirmək məcburi deyil: insan gündəlik rejiminə uyğun şəkildə hərəkət vaxtını bölə bilər.
Hərəkətsizlik hansı problemlərlə əlaqəlidir?
ÜST-nin məlumatına görə, 2022-ci ildə dünyada yetkin insanların təxminən 31 faizi, yəni 1,8 milyard nəfər tövsiyə olunan fiziki aktivlik səviyyəsinə çatmayıb. Təşkilat fiziki passivliyin ürək-damar xəstəlikləri, ikinci tip diabet və bəzi xərçəng növləri daxil olmaqla bir sıra qeyri-infeksion xəstəliklərin riskinə təsir etdiyini bildirir.
Hərəkət təkcə çəkiyə nəzarət üçün əhəmiyyətli deyil. Müntəzəm fiziki fəaliyyət yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdıra, əzələ və sümükləri gücləndirə, əhval-ruhiyyəyə müsbət təsir göstərə bilər.
Ofisdə işləyənlər nə edə bilər?
Mütləq idman zalına yazılmaq lazım deyil. Gün ərzində bir neçə sadə vərdiş də hərəkət miqdarını artırmağa kömək edir:
- Uzun müddət oturanda fasilə verib bir qədər gəzin.
- Qısa məsafələrdə, imkan olduqda, piyada hərəkət edin.
- Telefonla danışarkən ayağa qalxın və ya gəzin.
- Hərəkəti gündəlik iş cədvəlinə daxil edin.
- Fiziki yükü birdən-birə artırmayın, tədricən yüksəldin.
Kimlər daha diqqətli olmalıdır?
Uzun müddət hərəkətsiz qalan, artıq çəkisi olan və ya xroniki xəstəlikdən əziyyət çəkən şəxslər məşqlərə ehtiyatla başlamalıdırlar. Sinə ağrısı, qeyri-adi təngnəfəslik və ya başgicəllənmə yaranarsa, fəaliyyəti dayandırıb tibbi yardım almaq lazımdır.
Əsas məsələ bir gün intensiv məşq edib sonrakı günləri hərəkətsiz keçirmək deyil. Davamlı vərdişlər daha əhəmiyyətlidir. Gün ərzində hərəkətə ayrılan vaxtı tədricən artırmaq sağlam həyat tərzinə doğru real addım ola bilər.
