Son illərdə qlobal ərzaq bazarı ardıcıl sınaqlarla üzləşib. Pandemiya, iqlim dəyişiklikləri, logistika problemləri və geosiyasi gərginliklər dünya üzrə ərzaq qiymətlərinin rekord həddə çatmasına səbəb olub.
Azpost.info bildirir ki, son aylarda bazarda nisbi sabitləşmə müşahidə edilir.
İqtisadçılar bildirirlər ki, taxıl, şəkər və bitki yağları kimi əsas məhsulların qiymətlərində əvvəlki illərlə müqayisədə müəyyən yumşalma hiss olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri istehsalın bərpası və beynəlxalq ticarət marşrutlarının daha sabit fəaliyyət göstərməsidir.
Buna baxmayaraq, bazarda risklər qalır. Xüsusilə hava şəraitinin dəyişməsi ərzaq istehsalına ciddi təsir göstərir. Son aylarda Avropanın bəzi bölgələrində quraqlıq, Cənubi Asiyada isə güclü yağışlar kənd təsərrüfatı məhsullarının həcminə təsir edib.
Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vüqar Məmmədovun sözlərinə görə, qlobal ərzaq bazarında əsas təhlükə iqlim faktorlarıdır. “Bir neçə böyük istehsalçı ölkədə məhsuldarlığın azalması dünya qiymətlərinə dərhal təsir edir. Bu gün bazar əvvəlkindən daha həssasdır”, – ekspert bildirib.
Analitiklər qeyd edirlər ki, buğda bazarında əsas rol oynayan ölkələr arasında Rusiya, ABŞ, Kanada, Avstraliya və Ukrayna yer alır. Həmin ölkələrdə istehsal göstəricilərində baş verən dəyişikliklər qlobal bazarda qiymətlərin istiqamətini müəyyənləşdirir.
Şəkər bazarında isə Braziliya və Hindistan əsas oyunçular hesab olunur. Son dövrlərdə bəzi regionlarda hava şəraitinin əlverişsiz keçməsi qiymətlərin yenidən yüksəlməsi ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Ərzaq məhsullarının bahalaşmasına təsir edən digər amil enerji qiymətləridir. Yanacaq bahalaşdıqda məhsulların daşınması və istehsalı üçün xərclər artır. Nəticədə bu yük son qiymətlərdə də özünü göstərir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatlarına görə, dünyada yüz milyonlarla insan ərzaq təhlükəsizliyi problemi ilə üzləşməkdə davam edir. Buna görə də beynəlxalq təşkilatlar istehsalın artırılması və təchizat zəncirlərinin gücləndirilməsi istiqamətində yeni proqramlar həyata keçirirlər.
Ekspertlərin əksəriyyəti hesab edir ki, yaxın aylarda qlobal ərzaq bazarında kəskin ucuzlaşma gözlənilmir. Bununla yanaşı, rekord bahalaşma dövrünün də geridə qalması ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.
Beləliklə, dünya bazarında ərzaq qiymətləri hazırda nisbi sabitlik mərhələsində olsa da, iqlim dəyişiklikləri, enerji xərcləri və geosiyasi risklər bazarın gələcək istiqamətini müəyyən edən əsas amillər olaraq qalır.
Samir Abdulla
