ABŞ-ın üçüncü prezidenti Tomas Ceffersonun Salli Heminqsin uşaqlarının atası olması ilə bağlı iki əsrdən artıqdır davam edən mübahisəyə yeni DNT araşdırması ilə cavab verilib.
Azpost.info bildirir ki, tədqiqatçıların sözlərinə görə, Ceffersonun saç nümunələrinin müasir DNT analizi onun kölə vəziyyətində olan Salli Heminqsin uşaqlarının atası olduğuna dair “qeyri-adi dərəcədə güclü sübut” ortaya qoyub.
Smithsonian İnstitutunun tədqiqatçıları Ceffersonun bir neçə saç telindən əldə edilən genetik materialı Cefferson və Heminqsin nəslindən olduğu hesab edilən hazırda yaşayan 13 şəxsin DNT nümunələri ilə müqayisə ediblər.
Araşdırma təxminən 15 il davam edib və arxeoloq, şəcərə mütəxəssisi, molekulyar genetik və tarixçiləri bir araya gətirib.
Ceffersonun Heminqsin uşaqlarının atası olması barədə şayiələr 200 ildən çoxdur davam edir
Tomas Ceffersonun Salli Heminqsin uşaqlarının atası olması barədə iddialar hələ XIX əsrin əvvəllərindən mövcuddur. Yeni araşdırmanın müəllifləri hesab edirlər ki, əldə etdikləri genetik nəticələr bu əlaqəni təsdiqləyən güclü dəlillər təqdim edir. Layihəyə rəhbərlik edən Smithsonian İnstitutunun tədqiqatçısı Riçard Kurin bildirib ki, fərqli fikirlər ola bilər, lakin əldə olunan sübutlar kifayət qədər inandırıcıdır.
Araşdırma 2011-ci ildə başlayıb
Tədqiqatın başlanğıcı 2011-ci ilə təsadüf edir. Həmin vaxt Riçard Kurin Ceffersonun şəxsi İncili haqqında sənədli film hazırlayırdı. Tədqiqatçılar prezidentin kitabın səhifələrində qalan qan izlərini axtararkən üç saç teli aşkar ediblər. Genetik analiz zamanı onların Ceffersonun ana tərəfdən qohumlarından götürülmüş nümunə ilə uyğun gəlmədiyi müəyyənləşib.
Daha sonra alimlər 1826-cı ildə Montiçellodakı malikanəsində ölüm yatağında Ceffersonun başından kəsildiyi ehtimal edilən saç dəstəsini əldə ediblər.
Bu nümunə alimlərə ABŞ prezidentinin tam genomunu müəyyənləşdirməyə imkan verib.
20 min ssenari modelləşdirilib
Tədqiqatçılar mümkün atalıq variantlarını yoxlamaq üçün 20 min simulyasiya aparıblar. Bu zaman Ceffersonun nəticələri onun qardaşı Rendolf və Rendolfun oğullarının genetik göstəriciləri ilə müqayisə edilib. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, Ceffersonun Salli Heminqsin oğulları Medison və İstonun atası olmaması ehtimalı mindən birindən də aşağı qiymətləndirilib.
Araşdırma mübahisəsiz qalmayıb
Bununla belə, tədqiqat ətrafında mübahisələr də yaranıb. Bu ay Heminqsin nəslindən olan və 2015-ci ildə DNT nümunəsini təqdim edən şəxslərdən biri həmin məlumatların layihədən çıxarılmasını istəyib. Onun narazılığı Kurinin kitabının müvafiq elmi məqalənin jurnalda dərcindən əvvəl işıq üzü görməsinin planlaşdırılması ilə bağlı olub.
Smithsonian İnstitutu həmin DNT nümunəsinin və onunla əlaqəli məlumatların məhv edildiyini təsdiqləyib. Bundan sonra analiz həmin nümunə olmadan yenidən aparılıb.
Nəsillər üçün bu, yalnız elmi nəticə deyil
Araşdırmanın nəticələri Cefferson və Heminqs ailələrinin nəsilləri üçün yalnız elmi əhəmiyyət daşımır. Ceffersonun altıncı nəsildən olan nəvəsi Devid Miller əldə edilən nəticələrdən məmnun olduğunu və Heminqs ailəsinin nümayəndələri ilə qohumluq əlaqələrini öyrənmək imkanından sevindiyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, nəticələrin müsbət tərəflərindən biri Heminqs ailəsinin layiq olduğu tanınmanı nəhayət əldə edə bilməsi ümidi ilə bağlıdır.
N.Talıblı
