Pul
Dünya iqtisadiyyatı son onilliklərin ən sürətli struktur dəyişikliyindən keçir. Ənənəvi banking modelləri və inflyasiya təzyiqləri fonunda həm qlobal istehsal mərkəzləri yerini dəyişir, həm də valyuta dövriyyəsi tamamilə rəqəmsal müstəviyə keçir.
Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) son statistik təhlillərinə görə, ABŞ iqtisadiyyatı 31,8 trilyon dollarlıq Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) həcmi ilə hələ də liderliyini qoruyub saxlayır. Lakin ikinci sırada qərarlaşan Çin (20,7 trilyon dollar) və dördüncü sıraya yüksələn Hindistan (4,5 trilyon dollar) ümumi Asiya regionunu tarixdə ilk dəfə ümumi iqtisadi həcmə görə Şimali Amerikadan irəli çıxarmaqdadır.
Bu böyüklük dəyişikliyi ilə yanaşı, pulun mahiyyəti də dəyişir. Dünyanın aparıcı Mərkəzi Bankları CBDC (Mərkəzi Bankın Rəqəmsal Valyutası) layihələrini tətbiq etməyə başlayıb. G20 ölkələrinin 80%-dən çoxu artıq tokenləşdirilmiş pul sistemlərinin sınaq mərhələsini yekunlaşdırır. Tokenləşdirmə – daşınmaz əmlakdan tutub dövlət istiqrazlarına qədər aktivlərin blokçeyn üzərində rəqəmsal koda çevrilməsidir.
İqtisadçıların proqnozlarına görə, yaxın illərdə sərhədyanı ticarət əməliyyatlarında ənənəvi SWIFT sisteminin yerini saniyələr ərzində icra olunan rəqəmsal blokçeyn əməliyyatları tutacaq. Bu isə həm tranzaksiya xərclərini minimuma endirəcək, həm də qlobal maliyyə bazarında rəqabəti tamamilə yeni müstəviyə daşıyacaq.
