Gün ərzində yorğun hiss etmək, xüsusilə yuxusuzluq, gərgin iş rejimi və stress fonunda, normal hal sayıla bilər. Lakin yorğunluq uzun müddət davam edirsə və başqa əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunursa, bunu yalnız yuxusuzluq və ya çox işləmə ilə əlaqələndirmək düzgün olmaya bilər.
Həkimlərin diqqət çəkdiyi əsas məqam budur: davamlı və səbəbi izah olunmayan yorğunluq bəzən orqanizmdə başqa problemin əlaməti ola bilər.
Aşağıdakı 6 əlamətə xüsusilə diqqət yetirmək lazımdır.
1. Kifayət qədər yatdığınız halda davamlı yorğunluq
Əgər gecə kifayət qədər yatmağınıza baxmayaraq səhər özünüzü dincəlmiş hiss etmirsinizsə və gün ərzində daim enerji çatışmazlığı yaşayırsınızsa, bunun səbəbini araşdırmaq lazımdır.
Yuxunun keyfiyyətinin aşağı olması, stress, yuxu pozuntuları, bəzi dərmanlar və müxtəlif sağlamlıq problemləri davamlı yorğunluğa səbəb ola bilər.
Xüsusilə yorğunluq həftələrlə davam edirsə və gündəlik fəaliyyətə mane olursa, həkimlə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.
2. Yorğunluqla yanaşı nəfəs darlığı
Adi fiziki fəaliyyətdən sonra həddindən artıq yorulmaq və nəfəs almaqda çətinlik çəkmək diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Məsələn, əvvəllər rahat şəkildə qalxdığınız pilləkənləri çıxarkən indi ciddi nəfəs darlığı yaranırsa, bunu sadəcə yaş və ya yorğunluqla izah etmək olmaz.
Belə simptomların müxtəlif səbəbləri ola bilər. Ona görə də davamlı və izah olunmayan nəfəs darlığı zamanı tibbi qiymətləndirmə vacibdir.
Sinə ağrısı, güclü nəfəs darlığı, huş itirmə və ya göyərmə ilə birlikdə yaranan simptomlar isə təcili tibbi yardım tələb edə bilər.
3. Başgicəllənmə və halsızlıq
Yorğunluqla birlikdə tez-tez başgicəllənmə, ayağa qalxarkən göz qaralması və ya gücsüzlük yaşanması da araşdırılmalı əlamətlərdəndir.
Bu vəziyyət bəzən susuz qalmaq, qidalanma problemləri və ya qan təzyiqində dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.
Ancaq simptom təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir edirsə, səbəbini müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək daha doğrudur.
4. Səbəbsiz çəki dəyişməsi
Heç bir xüsusi pəhriz və ya həyat tərzi dəyişikliyi olmadan çəkinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması və ya artması da diqqət tələb edir.
Əgər bu dəyişiklik davamlı yorğunluq, iştahanın dəyişməsi, həddindən artıq susuzluq və ya digər yeni simptomlarla birlikdə baş verirsə, həkim müayinəsi faydalı ola bilər.
Burada əsas məsələ təkcə çəkidəki dəyişiklik deyil, onun səbəbsiz və izaholunmaz olmasıdır.
5. Ürək döyüntülərinin sürətlənməsi
Bəzən stress, kofein və fiziki gərginlik ürək döyüntüsünün sürətlənməsinə səbəb ola bilər. Lakin heç bir aydın səbəb olmadan ürəyin tez-tez və ya nizamsız döyünməsi yorğunluq və halsızlıqla birlikdə müşahidə olunursa, bunu yoxlatdırmaq lazımdır.
Xüsusilə ürəkdöyünmə sinə ağrısı, nəfəs darlığı, başgicəllənmə və ya huş itirmə ilə birlikdə baş verirsə, təcili tibbi qiymətləndirmə tələb olunur.
6. Diqqət və yaddaş problemləri
Davamlı yorğunluq yalnız fiziki enerjiyə təsir etmir. İnsan özündə diqqəti toplamaqda çətinlik, unutqanlıq və gündəlik işlərə marağın azalmasını da hiss edə bilər.
Yuxusuzluq və stress bu problemlərin ən geniş yayılmış səbəbləri arasında olsa da, vəziyyət uzun müddət davam edirsə, səbəbi araşdırmaq lazımdır.
Yorğunluq nə vaxt həkimə müraciət etməyə səbəbdir?
Yorğunluq çox vaxt istirahət, normal yuxu rejimi, balanslı qidalanma və kifayət qədər maye qəbulundan sonra azalır.
Lakin səbəbi bilinməyən və davamlı yorğunluq, xüsusilə nəfəs darlığı, sinə ağrısı, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, səbəbsiz çəki itkisi və digər yeni simptomlarla birlikdə müşahidə olunursa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Unutmaq olmaz ki, bu əlamətlərin hər biri müxtəlif və bəzən tamamilə zərərsiz səbəblərlə də bağlı ola bilər. Buna görə də yalnız simptomlara əsaslanaraq özünə diaqnoz qoymaq düzgün deyil.
Yorğunluğu uzun müddət “sadəcə çox işlədim” deyə keçişdirməkdənsə, bədənin verdiyi siqnallara diqqət etmək daha doğrudur.
