Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Araşdırma

İnsan neçə gün yuxusuz qala bilər? –

Orkhan Ali 21 Fevral 2026 - 20:00 (Last updated: 21 Fevral 2026 - 12:40)
Yuxusuzluq

Yuxusuzluq

Yuxusuzluq təkcə yorğunluq və diqqət dağınıqlığı deyil, eyni zamanda insan orqanizminin həm qısa, həm də uzunmüddətli fəaliyyətini ciddi şəkildə poza biləcək təhlükəli bir haldır. AzPost bildirir ki, alimlər yuxusuzluğun beyinə, ürəyə, hormonal sistemə və hətta gen ifadəsinə təsir etdiyini sübut ediblər. Bəs insan maksimum nə qədər yuxusuz qala bilər və bu müddət ərzində hansı dəyişikliklər baş verir?

Rekord: 11 gün yuxusuzluq – və nəticələri

Tarixdə sənədləşdirilmiş ən uzun yuxusuzluq rekordu 1964-cü ildə ABŞ-da 17 yaşlı Randy Gardner tərəfindən müəyyən edilib. O, alimlərin nəzarəti altında tam 264 saat, yəni 11 gün yuxusuz qalıb. Eksperimentin son günlərində Gardner:

  • Görmə halüsinasiyaları yaşayıb

  • Qavrama və danışıq pozuntuları müşahidə olunub

  • Qısa yaddaşı zəifləyib

  • İritasiya və ani emosional reaksiyalar artıb

Baxmayaraq ki, o, sonradan normal həyatına qayıdıb, bu qədər uzun müddətli yuxusuzluq ciddi tibbi risk daşıyır.

Orqanizm yuxusuzluğa necə reaksiya verir?

Araşdırmalar göstərir ki, insan bədəni yuxusuzluğa mərhələli şəkildə reaksiya verir:

  • 24 saatdan sonra: diqqət azalır, reflekslər zəifləyir, qərarvermə bacarığı pozulur.

  • 48 saatdan sonra: immun sistemi zəifləməyə başlayır, stress hormonları artır, bəzən mikroyuxular baş verir.

  • 72 saatdan sonra: halüsinasiyalar, emosional pozğunluq və qavrama itkiləri baş qaldırır.

  • 96 saat və daha artıq: sinir sistemi fəaliyyətində kəskin pozulmalar, ürək ritmində dəyişikliklər və psixotik simptomlar müşahidə olunur.

Yuxusuzluğun uzunmüddətli fəsadları

Davamlı olaraq kifayət qədər yuxu almamaq bir sıra xroniki xəstəliklərin yaranma riskini artırır. Bunlar arasında:

  • Alzheimer xəstəliyi (beyin toksinlərinin yuxu zamanı təmizlənməməsi səbəbindən)

  • II tip şəkərli diabet

  • Ürək-damar xəstəlikləri

  • Obezlik

  • Depressiya və narahatlıq pozuntuları xüsusi yer tutur.

Həmçinin, araşdırmalar göstərir ki, gündə 4 saatdan az yuxu alan insanların intellektual performansı spirtli içki qəbul etmiş insanlarla müqayisə oluna biləcək qədər zəifləyir.

Bəs insanın bioloji limiti nə qədərdir?

Elm adamları yuxusuz qalmağın ölümə səbəb ola biləcəyini qeyd edirlər. Hər nə qədər ölüm hadisələri konkret olaraq yuxusuzluqla əlaqələndirilməsə də, laboratoriya heyvanlarında aparılan təcrübələr sübut edir ki, təxminən 10–14 günlük tam yuxusuzluq həyati orqanlarda iflasa gətirib çıxarır.

Yuxusuzluq təhlükəli dözümlülük deyil

Yuxusuz qalmaq bir dözümlülük və ya qəhrəmanlıq deyil. Bəzi peşələrdə (sürücülük, səhiyyə, hərbi xidmət) uzun müddət yuxusuz qalmaq real təhlükə yaradır. Yuxu həm bədən, həm də beyin üçün regenerasiya prosesidir və onun çatışmazlığı həyat keyfiyyətini, psixoloji sabitliyi və sağlamlığı ciddi şəkildə poza bilər.

Mütəxəssislər gündəlik 7–9 saatlıq fasiləsiz və keyfiyyətli yuxunu sağlamlığın qorunması üçün vacib hesab edirlər.

AzPost.az

Post navigation

Previous: Bank kreditini vaxtından əvvəl ödədikdə güzəşt olurmu?
Next: Gözəlliklər pedaqoqu

Oxşar xəbərlər

oqrular esas
  • Araşdırma

Gündüz fəhlə, gecə quldur… – Bakıda kassaları qarət edən dəstə necə ifşa olundu?

User 15 Noyabr 2026 - 15:47
heyder eliyev kitab
  • Araşdırma

Heydər Əliyevlə bir kadrda – 45 il əvvəlki şəkildə olan şəxslər kimdir? / FOTOXRONİKA

User 09 Noyabr 2026 - 23:18
bmt katib nasist
  • Araşdırma

BMT-nin Baş katibinin gizlətdiyi nasist keçmişi – Kurt Valdhaymın böyük sirri

User 07 Noyabr 2026 - 20:13

xƏBƏR

ceyhun hakan fidan
  • Siyasət

Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla telefonla danışdı

User 18 Noyabr 2026 - 23:46
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla türkiyəli həmkarı Hakan Fidan arasında telefon danışığı baş tutub. “Hürriyet” qəzetinin...
Read more about Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla telefonla danışdı
Gürcüstan və Rusiya rəsmiləri sabah ilk dəfə görüşəcək rus gurcu
  • Dünya

Gürcüstan və Rusiya rəsmiləri sabah ilk dəfə görüşəcək

User 18 Noyabr 2026 - 23:41
Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişindən sonra istefa verəcəyini açıqladı pasinyan qurultay
  • Dünya

Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişindən sonra istefa verəcəyini açıqladı

User 18 Noyabr 2026 - 23:06
Arıqlamaq istəyənlər üçün ən faydalı çərəz açıqlandı badam
  • Maraqlı

Arıqlamaq istəyənlər üçün ən faydalı çərəz açıqlandı

User 18 Noyabr 2026 - 22:47
Əkrəm İmamoğluna 2 il 1 ay həbs cəzası verildi – Siyasi hüquqları məhdudlaşdırılır ekrem im
  • Dünya

Əkrəm İmamoğluna 2 il 1 ay həbs cəzası verildi – Siyasi hüquqları məhdudlaşdırılır

User 18 Noyabr 2026 - 22:09
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.