İnsan orqanizmi qida qəbulunu yalnız fiziki aclıq siqnalları ilə deyil, həm də psixoloji və sosial faktorlarla tənzimləyir. Buna görə də bəzən insan ac olmasa belə yemək istəyi hiss edə bilər. Bu hal qida davranışı elmi üçün son illərdə daha çox araşdırılan mövzulardan biridir.
AzPost xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, ABŞ-ın Harvard Tibb Məktəbinin qidalanma psixologiyası üzrə tədqiqatçıları bildirirlər ki, “emosional yemək” adlanan bu vəziyyət stress, darıxma, sevinc və ya narahatlıq kimi hisslərlə birbaşa bağlıdır. İnsan beyni bu hallarda qidanı rahatlıq və mükafat mənbəyi kimi qəbul edə bilir.
Neyrobioloq doktor Kelly Brownell qeyd edir ki, beyində dopamin sistemi qida ilə bağlı davranışlarda mühüm rol oynayır. Onun sözlərinə görə, xüsusilə şirin və yağlı qidalar beyində “mükafat hissi” yaradır və bu, insanın fiziki aclıq olmadan da yemək istəməsinə səbəb ola bilər.
Digər mühüm faktor isə vərdişlərdir. Qidalanma üzrə britaniyalı ekspert professor Susan Jebb bildirir ki, insanlar müəyyən saatlarda və ya müəyyən vəziyyətlərdə yeməyə öyrəşdikdə, bədən həmin zamanlarda avtomatik olaraq iştaha siqnalı göndərə bilər. Bu, xüsusilə televiziya izləyərkən və ya sosial mühitdə yemək zamanı daha çox müşahidə olunur.
Araşdırmalar göstərir ki, reklamlar və qida görüntüləri də iştahanı stimullaşdırır. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, sosial mediada yemək görüntülərinə tez-tez baxmaq belə beyində aclıq hissi yarada bilər, hətta insan ac olmasa belə.
Bəzi hallarda isə su və yuxu çatışmazlığı da aclıq hissi ilə qarışdırılır. Dietoloq doktor Michael Greger bildirir ki, susuzluq siqnalları bəzən beyində aclıq kimi qəbul edilə bilər və bu da lazımsız yeməyə səbəb olur.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ac olmadan yemək istəyi tamamilə normaldır, lakin bu davranışın tez-tez təkrarlanması çəki artımı və metabolik problemlərə gətirib çıxara bilər. Buna görə qida davranışının səbəblərini anlamaq sağlam qidalanma üçün vacib sayılır.
