İran ABŞ və İsraillə son hərbi münaqişədə Çin kosmik texnologiyasını tətbiq etməklə kəşfiyyat imkanlarında keyfiyyətli sıçrayış edib. İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) gizli şəkildə hədəfləri yüksək dəqiqliklə seçməyə və Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi qurğularına zərbələri tənzimləməyə imkan verən müasir peyk sistemini nəzarətə götürüb.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Financial Times qəzeti əldə etdiyi hərbi sənədlərə istinadən məlumat yayıb.
Gizli orbital saziş
Araşdırmanın mərkəzində Çinin Earth Eye Co. şirkəti tərəfindən istehsal edilən TEE-01B peyk durur. Peyk 2024-cü ilin sonlarında orbitə çatdırılma yolu ilə SEPAH-ın Aerokosmik Qüvvələrinə təhvil verilib. İran buna görə, təxminən 250 milyon yuan (təxminən 36,6 milyon dollar) ödəyib. Müqaviləyə yalnız peykin özü və onun buraxılışı deyil, həm də məlumat infrastrukturunun yaradılması və adı açıqlanmayan xarici vasitəçinin xidmətləri də daxil idi.
Səmadakı “gözlər”: 0,5 metrlik dəqiqilik
Yeni satınalma Tehrana misli görünməmiş görüntü aydınlığı qazandırıb. İranın əvvəlki Noor seriyalı hərbi peykləri 5-15 metr dəqiqliyi təmin edirdi. Bu da hərbi texnikanı ayırd etməyi qeyri-mümkün edirdi. Çinin TEE-01B peyki isə 0,5 metrə qədər detallarla görüntülər yaradır. Bu, ən yaxşı Qərb kommersiya peykləri ilə müqayisə edilə bilər və SEPAH-a aşağıdakıları etməyə imkan verir:
Uçuş-enmə zolaqlarında fərdi təyyarələri görmək;
Bazalarda infrastrukturun hərəkətini izləmək;
Raket və PUA zərbələrinin dəqiq təsirini qeyd etmək.
ABŞ bazalarına zərbələrin xronikası
Orbital məlumatların və görüntü qeydlərinin təhlilinə görə, peyk 2026-cı ilin mart ayında ABŞ-ın əsas hədəflərini aktiv şəkildə hədəfə alıb:
Şahzadə Sultan Hava Bazası (Səudiyyə Ərəbistanı): Şəkillər 13-15 mart tarixlərində çəkilib. Donald Tramp 14 martda bazaya endirilən zərbəni təsdiqləyib və nəticədə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin beş tanker təyyarəsi zədələnib.
Bəhreyn və İordaniya: Manamadakı ABŞ-ın 5-ci Donanma bazası və Müvəffəq Salti Hava Bazası izlənilib.
Mülki İnfrastruktur: Hədəf siyahılarına BƏƏ-dəki duzsuzlaşdırma zavodu və Bəhreyndə alüminium nəhəngi Alba daxil idi.
Sazişin əsas elementlərindən biri Pekində yerləşən Emposat şirkəti tərəfindən idarə olunan yerüstü stansiyaların qlobal şəbəkəsinə çıxış idi. Bu, SEPAH -a peyki planetin demək olar ki, istənilən yerindən idarə etməyə imkan verir. Mütəxəssislər bunu “təxliyyə strategiyası” adlandırırlar: İranın özündə yerüstü komandanlıq və nəzarət infrastrukturunu məhv etmək mümkündür, lakin digər ölkələrdə yerləşən stansiyalara hücum etmək siyasi və hərbi baxımdan daha çətindir.
Pekin rəsmi olaraq Tehrana kömək ittihamlarını qətiyyətlə rədd edir. Vaşinqtondakı Çin səfirliyinin sözçüsü jurnalistlərə bu barədə məlumatları “spekulyativ və təklifedici dezinformasiya” adlandırıb. Buna baxmayaraq, TEE-01B hadisəsi əvvəllər İran peyklərini də orbitə çıxaran İran, Çin və Rusiya arasında hərbi əməkdaşlığının ümumi mənzərəsini daha da artırır.
