Son vaxtlar metronun turniketlərindən bank kartı, mobil telefon və ya ağıllı saatla keçid edən bəzi vətəndaşlar ödəniş məbləğinin kartdan dərhal deyil, bir neçə saat və ya gün sonra silindiyini müşahidə edir. Bu hal bir çoxlarında çaşqınlıq və narahatlıq yaratsa da, mütəxəssislər bunun tam normal texniki mexanizm olduğunu bildirirlər. Məsələ metronun NFC və temassız ödənişlər üçün tətbiq etdiyi “sonradan hesablaşma” sistemi ilə bağlıdır.
AzPost xəbər verir ki, metrolarda NFC ödəniş prosesi iki əsas mərhələdən ibarət olur. Birinci mərhələ turniketdən keçid zamanı baş verən ilkin yoxlamadır. Bu zaman sistem kartın aktiv olub-olmadığını, bloklanıb-bloklanmadığını və minimum balans və ya kredit limitinin mövcudluğunu yoxlayır. Bu yoxlama real vaxtda bankdan pul çıxılması demək deyil, sadəcə sərnişinə keçid icazəsi verilir.
İkinci mərhələ isə sonradan hesablaşma mərhələsidir. Metro sistemi günün sonunda və ya 1–3 gün ərzində toplanmış bütün keçidləri paket halında banklara ötürür. Banklar həmin əməliyyatları sonradan təsdiqləyir və yalnız bundan sonra ödəniş kartdan silinir. Məhz bu səbəbdən vətəndaşlar ödənişi bəzən gecikmiş şəkildə görürlər.
Bu mexanizm beynəlxalq təcrübədə “offline” və ya “deferred payment” sistemi kimi tanınır. London, Paris, İstanbul, Berlin kimi iri şəhərlərdə olduğu kimi Bakı metrosunda da son illər bu model tətbiq edilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, minlərlə sərnişinin saniyələr ərzində turniketdən keçdiyi şəraitdə real vaxtda bank təsdiqi alınsa, sistemdə ciddi ləngimələr yarana bilər.
Qeyd olunur ki, bu sistem təhlükəli deyil və vətəndaşlar üçün əlavə risk daşımır. Yeganə məqam ondan ibarətdir ki, sonradan hesablaşma zamanı kartda kifayət qədər balans olmazsa, sistem kartı müvəqqəti olaraq qara siyahıya sala bilər. Bu halda növbəti girişdə turniketdən keçidə icazə verilməyə bilər.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu modelin əsas üstünlükləri sürət, sabitlik və sistem yükünün azaldılmasıdır. Turniketlərdə keçid vaxtı 0,3–0,5 saniyəyə qədər azalır, internet kəsintisi zamanı belə sistem işlək qalır və banklara minlərlə real vaxt sorğusunun göndərilməsinin qarşısı alınır.
Beləliklə, metrodakı gecikmiş ödənişlər texniki nasazlıq deyil, müasir və effektiv ödəniş modelinin nəticəsidir və narahatlıq üçün əsas yoxdur.
