Süni intellekt texnologiyalarının müdafiə sektoruna sürətli inteqrasiyası qlobal təhlükəsizliyə qarşı çətinliklər yaradır. Onların dağıdıcı miqyası və gözlənilməzliyi nüvə fəlakətinin klassik qorxusunu kölgədə qoyur.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Bloomberg məlumat verib.
Nüfuzlu Şanqri-La Dialoq Asiya Təhlükəsizlik Zirvəsində aparıcı hərbi liderlər və beynəlxalq ekspertlər mülki əsaslı süni intellekt mülki texnologiyaların qlobal strateji sabitlik üçün qeyri-sabitləşdirici amilə çevrildiyini deyiblər. Bu texnologiyalar artıq real döyüşlərdə fəal şəkildə istifadə olunur.
“İnformasiya dumanının” məhv edilməsi
Alqoritmlərin hərbiləşdirilməsinin əsas təhlükəsi fundamental hərbi doktrinanın – “OODA döngəsinin” (konseptual zəncir: müşahidə etmək, istiqamətləndirmək, qərar vermək, hərəkət etmək) fəlakətli şəkildə pozulmasındadır.
Pakistan Raket Qüvvələri və 1-ci Ordu Korpusunun komandanı general-leytenant Nauman Zakriyanın iddia etdiyi kimi, süni intellektin tətbiqi sıx rəqəmsal “müharibə dumanı” yaradır. Bu şəraitdə insan beyni fiziki olaraq daxil olan məlumatları tez bir zamanda təhlil etmək və vəziyyəti adekvat qiymətləndirmək qabiliyyətini itirir. Zaman təzyiqi operatorları irrasional, impulsiv qərarlar qəbul etməyə məcbur edir və hərəkətlərini həddindən artıq riskə atır.
Bu mövqeyi müdafiə ilə bağlı paneldə yeganə mülki natiq olan Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin prezidenti Mirjana Spoljaric tam şəkildə bölüşüb. O, müasir müharibənin qeyri-insaniləşdiyini vurğulaylb:
Ölüm hallarının artması: rəqəmsal texnologiyadakı irəliləyişlər həyat keyfiyyətini o qədər də yaxşılaşdırmır, əksinə silahlı toqquşmaların risklərini və şiddətini artırır.
Nəzarətin itirilməsi: Süni intellekt zərbələrə görə məsuliyyətin coğrafi və hüquqi sərhədlərini qarışdırır.
Təcavüzün anonimliyi: ölümcül mexanizmi aktivləşdirən şəxs hərbi əməliyyatların faktiki teatrından minlərlə kilometr aralıda təhlükəsiz bir bunkerdə yerləşə bilər, buna görə də humanitar missiyalar indiyə qədər yalnız alqoritmlərin dağıdıcı potensialını sənədləşdirib.
Rəqəmsal gündəmin tam dominantlığı fonunda forum iştirakçıları ənənəvi çəkindirmə vasitələrinə də diqqət yetiriblər. Xüsusilə Çin Xalq Azadlıq Ordusunun general-mayoru Menq Xiangkinq ilk istifadə etməmək öhdəliyinə əsaslanan Pekinin müdafiə doktrinasının dəyişməzliyini açıq şəkildə təsdiqləyib. Çin hərbi lideri vurğulayıb ki, digər nüvə gücləri tərəfindən belə bir güclü mövqeyin vahid şəkildə qəbul edilməsi planet geosiyasətini daha təhlükəsiz edəcək.
Bununla belə, müzakirənin əsas mövzusu qaçılmaz olaraq süni intellektə qayıdır, çünki alqoritmik platformalar artıq müasir müharibənin gündəlik reallığına çevrilib. Niderland Silahlı Qüvvələrinin Baş Komandanı General Onno Eichelsheim sistemlərin döyüş yerləşdirilməsinə dair konkret nümunələr təqdim edib:
Hücum proqnozu: Ukrayna müdafiə qurumları Rusiya Silahlı Qüvvələrinin hücum əməliyyatlarının istiqamətini və vaxtını strateji olaraq proqnozlaşdırmaq üçün süni intellekt analitikasından fəal şəkildə istifadə edir.
Əməliyyat planlaşdırması: ABŞ müdafiə qurumları İran tərəfdarı hədəflərə qarşı hava hücumlarının ətraflı modelləşdirilməsi və koordinasiyası üçün neyron şəbəkələrinin hesablama gücündən istifadə ediblər.
Panelin nəticələrini ümumiləşdirən general Eichelsheim bildirib ki, süni intellekt münaqişələrin nəzarətsiz şəkildə artması kimi böyük bir risk daşıyır. Eyni zamanda, hərbi lider həmkarlarını sadəlövhlükdən əl çəkməyə çağırıb: texnologiya gələcəkdə sadəcə müdafiə sənayesinə daxil edilməyəcək. O, artıq döyüş meydanındakı prosesləri idarə edir.
Aydın Əliyev
