Yatmaq
Bir çox insan tez yuxuya getmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə edir. Qoyun saymaq, özünü məcbur edib yatmağa çalışmaq və ya uzun müddət yataqda oyaq qalmaq kimi məşhur məsləhətlərin isə elmi cəhətdən təsdiqlənmiş faydası yoxdur. AzPost xəbər verir ki, bu barədə Everyday Health saytı məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi məşhur üsullar yalnız kömək etmir, hətta bəzən yuxunun keyfiyyətini də pisləşdirə və yatmazdan əvvəl gərginliyi artıra bilər.
Alkoqol
Bir çox insan düşünür ki, yatmazdan əvvəl bir qədəh şərab və ya başqa spirtli içki içmək rahatlaşmağa və tez yuxuya getməyə kömək edir. Lakin araşdırmalara görə, alkoqol yuxunun keyfiyyətini pisləşdirir. İnsan daha tez yuxuya getsə də, gecə ərzində tez-tez oyanır və yuxu parçalanmış olur. Bundan əlavə, spirtli içkilər yuxu zamanı nəfəsin dayanması ilə müşayiət olunan pozuntuların da ağırlaşmasına səbəb ola bilər.
Yuxu izləmə tətbiqləri
Telefon və ya ağıllı saatlarda olan yuxu izləmə tətbiqləri faydalı görünsə də, əslində yalnız insanın necə yatdığını təxmini göstərir. Bu proqramlar əsasən cihazın hərəkət sensoruna əsaslanır və yuxunun mərhələlərini dəqiq müəyyən edə bilmir. Üstəlik, telefon ekranının işığı melatonin hormonunun ifrazını azaldır və bu da yuxuya getmə prosesini gecikdirə bilər.
Bəzi qidalar
Tez yuxuya getmək üçün tez-tez bəzi qidalar tövsiyə olunur. Lakin onların əksəriyyətinin təsiri çox zəifdir. Məsələn, banan maqnezium və triptofan maddələri ehtiva etsə də, onların miqdarı yuxuya ciddi təsir göstərmək üçün kifayət etmir. İlıq süd də tez-tez məsləhət görülür, lakin bir stəkan süddə olan triptofan miqdarı nəzərəçarpacaq təsir yaratmaq üçün çox azdır. Albalı və ya albalı şirəsində melatonin olsa da, konsentrasiyası aşağı olduğundan effekt adətən minimal olur. Bitki çayları isə bəzi insanları sakitləşdirsə də, çox vaxt yuxuya getməni ciddi şəkildə sürətləndirmir.
Qoyun saymaq üsulu
Yuxuya getmək üçün qoyun saymaq uzun illərdir məşhur üsul hesab olunur. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu üsul əksinə beyni aktiv saxlayır. Saymaq diqqət və yaddaş tələb etdiyi üçün beyin tam rahatlaşa bilmir. Bu zaman insanın fikri tez-tez planlara, xatirələrə və narahatlıqlara yönəlir ki, bu da yuxusuzluğu daha da artıra bilər.
Özünü məcbur edib yatmağa çalışmaq
“İndi mütləq yatmalıyam” kimi düşüncələr insanın gərginliyini artırır. Bu zaman orqanizmdə stress reaksiyası yaranır, nəbz və diqqət artır, kortizol hormonunun səviyyəsi yüksəlir. Bu isə yuxu üçün əks vəziyyət hesab olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər insan 15–20 dəqiqə ərzində yuxuya gedə bilmirsə, yataqdan qalxmaq və zəif işıq altında sakit bir fəaliyyətlə məşğul olmaq daha yaxşıdır. Yuxu hissi yarandıqdan sonra yenidən yatağa qayıtmaq tövsiyə edilir.
Qeyd olunur ki, stress, növbəli iş qrafiki, səs-küy, çox isti və ya çox soyuq otaq, eləcə də parlaq işıq sağlam yuxu rejimini poza bilər. Əgər insan həftədə ən azı üç gecə və üç ay ərzində yuxu problemi yaşayırsa, bu artıq xroniki yuxusuzluq hesab olunur. Bu vəziyyət isə yüksək təzyiq və ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər. Yuxusuzluq həmçinin narahatlıq və depressiya kimi psixoloji problemlərlə də sıx əlaqəlidir.
