Bir çox insan 40 yaşdan sonra əvvəlki kimi qidalanmasına baxmayaraq çəki artımından şikayət edir. Gənclik illərində bir neçə həftəyə itirilən artıq çəki artıq aylarla davam edən pəhriz və idmandan sonra belə asanlıqla getmir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bunun əsas səbəbi təkcə yaş deyil. Orqanizmdə baş verən hormonal, metabolik və həyat tərzi dəyişiklikləri birlikdə çəkiyə ciddi təsir göstərir.
Maddələr mübadiləsi yavaşlayır
Amerikanın Duke Universiteti və digər elmi mərkəzlərin araşdırmalarına görə, insan orqanizminin enerji sərfiyyatı yaş artdıqca dəyişir. Xüsusilə 40 yaşdan sonra əzələ kütləsinin azalması nəticəsində orqanizm gün ərzində əvvəlkindən daha az kalori yandırır.
Əzələlər bədənin ən çox enerji sərf edən toxumalarından biridir. Hərəkət azaldıqca və əzələ kütləsi zəiflədikcə eyni qidalanma rejimi belə artıq çəkiyə səbəb ola bilər.
Hormonlar dəyişir
Qadınlarda menopauzaya yaxın dövrdə estrogen hormonunun azalması piy toxumasının qarın nahiyəsində toplanmasına səbəb olur.
Kişilərdə isə testosteronun səviyyəsinin tədricən enməsi əzələ kütləsinin azalmasına, piylənmənin artmasına təsir edir.
Endokrinoloqlar bildirirlər ki, hormon dəyişiklikləri təkcə çəkiyə deyil, iştahaya və toxluq hissinə də təsir göstərir.
Hərəkətsiz həyat tərzi
Müasir iş rejimi insanların günün böyük hissəsini kompüter qarşısında keçirməsinə səbəb olur.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı hesab edir ki, fiziki passivlik ürək-damar xəstəlikləri ilə yanaşı piylənmənin də əsas səbəblərindəndir.
Mütəxəssislər həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivliyi tövsiyə edirlər.
Yuxusuzluq da kökəldir
Son illərin araşdırmaları göstərir ki, gecə 6 saatdan az yatmaq iştahanı artıran qrelin hormonunu yüksəldir, toxluq hissi yaradan leptin hormonunu isə azaldır.
Nəticədə insan daha çox şirniyyat və yüksək kalorili qidalara meyl edir.
Stress çəki artımını sürətləndirir
Uzunmüddətli stress zamanı kortizol hormonu artır.
Kortizolun yüksək olması qarın nahiyəsində piy yığılmasını sürətləndirə, şəkərli və yağlı qidalara olan istəyi gücləndirə bilər.
Psixoloqlar hesab edirlər ki, bir çox insan emosional gərginliyi yeməklə kompensasiya edir.
Nə etmək lazımdır?
Dietoloqlar 40 yaşdan sonra sərt pəhrizlərdən uzaq durmağı məsləhət görürlər.
Ən effektiv üsullar bunlardır:
gündə kifayət qədər zülal qəbul etmək;
həftədə 2-3 dəfə güc məşqləri etmək;
şəkər və ultra emal olunmuş qidaları azaltmaq;
7-8 saat keyfiyyətli yuxu almaq;
gündə ən azı 7-8 min addım atmaq.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, 40 yaşdan sonra çəki artımı qaçılmaz deyil. Düzgün qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik və sağlam həyat tərzi ilə maddələr mübadiləsini aktiv saxlamaq mümkündür. Əsas məsələ yaşa uyğun həyat tərzi seçmək və orqanizmdə baş verən dəyişiklikləri nəzərə almaqdır.
Sunay Aydın
