Kredit borcu
Bank xidmətlərindən istifadə zamanı müştərilərə təqdim edilən müqavilə və ərizələrdə yer alan şərtlər hüquqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə kredit kartlarının yenilənməsi zamanı təqdim edilən sənədlərdə maliyyə öhdəliklərinə dair maddələr vətəndaşların hüquqları baxımından diqqət mərkəzindədir.
AzPost xəbər verir ki, Kapital Bank müştərilərindən biri kredit kartının müddətinin başa çatması səbəbilə Birbank platforması üzərindən yeni kart sifariş etmək istəyərkən, kredit ödənişində gecikmə baş verdiyi halda borcun bankdakı və digər banklarda olan hesab və kartlardan avtomatik tutulmasına razılıq verilməsini nəzərdə tutan ərizə ilə qarşılaşıb.
Məsələ ilə bağlı aparılan araşdırmalar göstərir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən tərəflər müqavilə bağlamaqda azaddır. Lakin bu azadlıq qanunvericiliyin tələblərini və vətəndaşların mülkiyyət hüquqlarını məhdudlaşdıra bilməz.
Mövcud hüquqi praktikada kredit öhdəliklərinin icra edilməməsi hallarında borcun tutulması, əsasən, məhkəmə qərarı və ya icra sənədi əsasında həyata keçirilir. Bank və müştəri arasında bağlanan müqavilələrdə öncədən razılıq əsasında avtomatik tutulma mexanizmi nəzərdə tutula bilər, lakin bu mexanizm adətən yalnız həmin bankda açılmış hesab və kartlara şamil olunur.
Digər banklarda açılmış hesab və kartlara müdaxilə isə ayrıca hüquqi əsas tələb edir. Qanunvericiliyə görə, bir bankın digər bankda yerləşən vəsaitlərə çıxışı yalnız məhkəmə qərarı, icra məmurunun tələbi və ya qanunla nəzərdə tutulmuş hallar çərçivəsində mümkündür.
Hüquqşünaslar bildirirlər ki, borcun tutulması zamanı vətəndaşın bütün vəsaitinin deyil, qanunla müəyyən edilmiş hissəsinin tutulması prinsipi tətbiq edilir. Bu yanaşma vətəndaşın minimum yaşayış imkanlarının qorunmasına xidmət edir. Bu baxımdan, məhkəmə mexanizmini istisna edən və tam məbləğin avtomatik tutulmasını nəzərdə tutan müqavilə şərtləri hüquqi mübahisə predmeti ola bilər.
