Müasir insanın ən böyük problemlərindən biri olan yuxu pozğunluğu təkcə yorğunluğa səbəb olmur, həm də orqanizmin qocalma prosesini birbaşa sürətləndirir. Son elmi araşdırmalar göstərir ki, xroniki yuxusuzluq insanın bioloji yaşının xronoloji yaşından daha sürətli artmasına yol açır.
AzPost xəbər verir ki, tibb mütəxəssisləri yuxu rejiminin pozulmasının hüceyrə səviyyəsində yaratdığı fəsadlar barədə yeni faktlar açıqlayıblar.
Beynin “təmizlənmə” mexanizmi pozulur
Yuxu zamanı beyində xüsusi “qlifatik sistem” aktivləşir ki, bu da gün ərzində toplanmış toksinlərin və zərərli zülalların (məsələn, amiloidlərin) təmizlənməsini təmin edir. Yuxu vaxtı qısaldıqda bu təmizlənmə baş tutmur, nəticədə beyin hüceyrələri zədələnir. Bu proses yaddaş zəifliyinə və gələcəkdə Altsheymer kimi ağır xəstəliklərin erkən yaşda yaranmasına zəmin hazırlayır.
Dəri və xarici görünüşə təsiri
“Gözəllik yuxusu” ifadəsi elmi əsaslara malikdir. Yuxu zamanı orqanizmdə bərpaedici hormonlar, o cümlədən böyümə hormonu ifraz olunur. Yuxusuzluq kortizol (stress hormonu) səviyyəsini artırır ki, bu da dərinin elastikliyini təmin edən kollageni parçalayır. Nəticədə qırışlar daha tez yaranır, dəri solğunlaşır və regenerasiya qabiliyyətini itirir.
Kimlər risk altındadır?
Mütəxəssislərin fikrincə, gündə 6 saatdan az yatan şəxslərdə maddələr mübadiləsi yavaşlayır, bu da erkən piylənməyə və ürək-damar sisteminin aşınmasına səbəb olur. Bioloji qocalma xüsusilə gecə növbəsində işləyənlərdə və yuxu saatları daim dəyişən insanlarda daha kəskin müşahidə edilir.
Qocalmanı ləngitmək üçün tövsiyələr:
Həkimlər qocalma prosesini ləngitmək üçün sadə, lakin effektiv qaydalara əməl etməyi məsləhət görürlər:
-
Sabit rejim: Həftə sonları da daxil olmaqla, hər gün eyni vaxtda yatıb-oyanmaq.
-
Tam qaranlıq: Yuxu hormonu olan melatoninin sintezi üçün otağın tam qaranlıq olması mütləqdir.
-
Elektronikadan imtina: Yatmazdan 1 saat əvvəl telefon və televizordan uzaq durmaq beynin “sakitləşmə” fazasına keçməsinə kömək edir.
Gəncliyi qorumağın ən ucuz və effektiv yolu kosmetik vasitələr deyil, düzgün tənzimlənmiş 7-8 saatlıq yuxu rejimidir.
