Maraqlı

Naxçıvanda 30 il axtarılan sirr tapıldı- Urartu hökmdarının yürüşü barədə yazı aşkarlandı /VİDEO

02 İyun 2026 - 11:06

Naxçıvanda arxeoloji tədqiqatlar zamanı qədim Urartu hökmdarının hərbi səfəri barədə mixi yazı tapılıb.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə AMEA Arxeologiya İnstitutunun ictimaiyyətlə əlaqaələr şöbəsinin rəhbəri Elşad Aydınoğlu məlumat verib.

Onun sözlərinə görə təşkil olunan arxeoloji səfər zamanı Naxçıvanın qədim tarixi ilə bağlı olan İlandağ yazısı 30 illik axtarışdan sonra nəhayət ki tapılıb.

“Bu yazıda Urartu hökmdarı İşpuini və Menuanın Naxçıvana hərbi səfəri haqqında məlumat verilir. Onlar indiki Ərəzin kəndindən keçərək, Araz çayının cənubunda Pluadi ölkəsində Tanrı Xaldiyə qurban kəsilməsindən bəhs edilir”-deyə o vurğulayıb.

Alimlərin araşdırmaları göstərir ki, Urartuların Naxçıvana hücumları uğursuz olub. “Sisiyanda tapılan yazıdan məlum olur ki, Naxçıvanda möhkəmlənən Etiuni konfederasiyası onara xərac verməklə öz müstəqilliyini qoruyub saxlayıb”-deyə E.Aydınoğlu vurğulayıb.

O, bu yeni tapıntı barədə ətraflı açıqlama veriləcəyini bildirib.

Arxeologiya və Antropologiya İnstitutundan rəsmi açıqlama:

2800 il yaşı olan qayaüstü mixi yazılı mətnin yeri müəyyən edildi 01 iyun 2026-cı il tarixində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, AMEA-nın müxbir üzvü, tarix elmləri doktoru, professor Vəli Baxşəliyev, AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun Naxçıvan Muxtar Respublikasında fəaliyyət göstərən Xaraba-Gilan arxeoloji ekspedisiyasının rəisi, İnstitutun şöbə müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Bəhlul İbrahimli və tədqiqatçı Hüseyn Cəfərov İlandağ ərazisində e.ə. VIII əsrlərə aid qaya üzərində Urartu mixi yazılı mətnin yerini aşkar ediblər.

Xatırladaq ki, XX əsrin 80-ci illərinin sonunda Naxçıvan MR-dəki İlandağ ərazisində qaya üzərində göstərilən mixi yazılı mətn aşkar olunaraq elmi dövriyyəyə daxil edilmişdi. Lakin abidənin yeri dəqiq göstərilməmişdi. Bu illər ərzində dəfələrlə axtarış cəhdlərinə baxmayaraq, abidənin yerini aşkar etmək mümkün olmamışdı.

Qeyd edək ki, İlandağ ərazisindəki qaya üzərində mixi yazılı mətndə Urartu çarı I Sardurinin oğlu İşpuini (e.ə.820-810 cu illər) və onun oğlu Menua (e.ə.786-764 illər) mədh olunub.

Mövcud tərcümə versiyasına görə, mətndə bu sözlər əks olunub: “Haldi tanrısının himayəsi altında Sardurinin oğlu İşpuini (və) İşpuininin oğlu Minua Arşini şəhərini fəth etdilər. Onlar (və ya o) Arşini şəhərinin torpağını fəth etdilər, onlar (və ya o) Aniani şəhərinin torpağını fəth etdilər və (və ya o) onu dağıtdılar…. o, Haldi tanrısı üçün bir stela ucaltdı. Puluadi torpağında bir ritual tətbiq etdi: O (ritualda iştirak edən) Puluadi torpağından Haldi tanrısına [bir öküz] və Haldi tanrısının arvadına bir inək qurban verə bilərmi?”.