Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Taleh Kazımovun AZTV-yə müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər yaxın aylarda iqtisadiyyatın hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinə dair mühüm siqnallar verir. Müsahibədə neftin qiyməti, manatın məzənnəsi, kredit faizləri, valyuta bazarı, biznes kreditləri və inflyasiya ilə bağlı bir sıra vacib məqamlar açıqlanıb.
Bəs bu açıqlamalar vətəndaşlar, sahibkarlar və maliyyə bazarı üçün nə ifadə edir?
1. Manatın məzənnəsinin dəyişməsi gözlənilmir
Mərkəzi Bankın ən mühüm mesajlarından biri manatın sabitliyi ilə bağlıdır. Taleh Kazımov bildirib ki, hazırda məzənnənin dəyişməsi üçün fundamental iqtisadi əsas yoxdur. Onun sözlərinə görə, sabit məzənnə rejimi növbəti illərdə də davam etdiriləcək.
Bu isə o deməkdir ki, yaxın perspektivdə dolların kəskin bahalaşması ilə bağlı gözləntilər Mərkəzi Bankın proqnozları ilə üst-üstə düşmür.
2. Dollar bazarında təklif tələbi üstələyir
Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk altı ayında valyuta bazarında vəziyyət kifayət qədər rahat olub. Dollar satışı əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli azalıb, əvəzində Mərkəzi Bank 1,5 milyard ABŞ dolları alaraq manatın həddindən artıq möhkəmlənməsinin qarşısını alıb.
Bu göstərici ölkəyə daxil olan valyutanın bazarın tələbatından çox olduğunu göstərir.
3. Əhalinin manata inamı artır
Son dörd ildə əmanətlərin dollarlaşma səviyyəsi 40 faizdən 25 faizə enib. Manatla yerləşdirilən əmanətlərin həcmi isə 12,5 milyard manata çatıb.
Bu tendensiya onu göstərir ki, əhali milli valyutaya əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox etibar edir.
4. Kredit faizlərini Mərkəzi Bank müəyyən etmir
Müsahibədə ən çox diqqət çəkən məqamlardan biri kredit faizləri ilə bağlı idi.
Taleh Kazımov vurğulayıb ki, kredit faizləri inzibati qaydada müəyyən edilmir. Onlar bankların vəsaiti hansı faizlə cəlb etməsi, əməliyyat xərcləri, kredit riski və bank marjası əsasında bazar tərəfindən formalaşır.
Bu açıqlama kredit faizlərinin yaxın dövrdə inzibati qərarla aşağı salınacağı gözləntilərini zəiflədir.
5. Biznes kreditləri ilə bağlı sərt məhdudiyyət yoxdur
Mərkəzi Bank sədrinin sözlərinə görə, Azərbaycanda biznes kreditləri üzrə beynəlxalq təcrübə ilə müqayisədə daha yumşaq tənzimləmə mövcuddur.
Sistem əhəmiyyətli banklar istisna olmaqla, banklar bir müştəriyə təxminən 10-15 milyon manatadək girovsuz kredit verə bilirlər.
Bu, xüsusilə sahibkarlar üçün mühüm siqnaldır.
6. Neftin qiymətində qısamüddətli dəyişikliklər həlledici deyil
Taleh Kazımov bildirib ki, iqtisadiyyat üçün əsas göstərici gündəlik və ya aylıq qiymət deyil, neftin orta illik qiymətidir.
Onun sözlərinə görə, hətta neftin orta qiyməti 45 dollar olsa belə, Azərbaycanın cari əməliyyatlar balansı profisitli qalacaq.
Bu yanaşma bazarlarda yaranan qısamüddətli təşvişlərin iqtisadi siyasətə ciddi təsir göstərməyəcəyini göstərir.
7. Neft bahalaşdıqca dövlət gəlirləri artır
Mərkəzi Bankın hesablamalarına görə, neftin hər 10 dollar bahalaşması ölkəyə əlavə 1,2 milyard ABŞ dolları gəlir gətirir.
Bundan əlavə, 1000 kubmetr qazın qiymətinin 50 dollar artması təxminən 900 milyon ABŞ dolları əlavə gəlir deməkdir.
Bu göstəricilər Azərbaycanın enerji gəlirlərindən yüksək asılılığını bir daha nümayiş etdirir.
8. Valyuta ehtiyatları rekord həddə yaxınlaşıb
İlin ilk yarısında Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 85,8 milyard ABŞ dollarına çatıb.
Bu, ölkənin xarici maliyyə dayanıqlığını gücləndirən əsas amillərdən biri hesab olunur və manatın sabitliyinə əlavə dəstək verir.
9. Əsas risk inflyasiyadır
Mərkəzi Bank sədrinin fikrincə, enerji qiymətlərinin bahalaşması Azərbaycana əlavə gəlir gətirsə də, eyni zamanda inflyasiya riskini artırır.
Çünki Azərbaycan idxal etdiyi məhsulların böyük hissəsini enerji daşıyıcılarını idxal edən ölkələrdən alır və həmin ölkələrdə istehsal xərclərinin artması son nəticədə Azərbaycana da qiymət artımı kimi ötürülür.
10. Sosial şəbəkələrdə yayılan məzənnə proqnozlarına ehtiyatla yanaşmaq lazımdır
Taleh Kazımov vətəndaşları sosial şəbəkələrdə yayılan əsassız məlumatlara görə tələsik qərarlar verməməyə çağırıb.
Onun sözlərinə görə, manatın məzənnəsinin dəyişəcəyi ilə bağlı iddiaları iqtisadi göstəricilər əsasında qiymətləndirmək lazımdır və hazırda belə dəyişiklik üçün fundamental səbəb yoxdur.
Mərkəzi Bank sədrinin açıqlamalarından görünür ki, 2026-cı ilin ikinci yarısında iqtisadi siyasətin əsas prioritetləri dəyişmir. Qurum manatın sabitliyini qorumağı, inflyasiyanı nəzarətdə saxlamağı və maliyyə bazarında sabitliyi təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyub.
Bununla yanaşı, kredit faizlərinin bazar prinsipləri ilə formalaşması, valyuta bazarında yüksək təklif, strateji ehtiyatların artması və neft gəlirlərinin hələ də iqtisadiyyatın əsas dayağı olaraq qalması qarşıdakı dövrdə də Azərbaycanın maliyyə gündəmini müəyyənləşdirəcək əsas amillər olacaq.
Samir Abdulla
