Labaratoruya
İnsan orqanizminə hər dəfə virus daxil olduqda, o, minilliklər boyu müxtəlif infeksiyalarla mübarizə nəticəsində formalaşmış immun sistemi ilə qarşılaşır.
News Medical və Live Science nəşrlərinin məlumatına görə, yeni araşdırma göstərib ki, immun cavaba cavabdeh olan bəzi genlərdə qədim epidemiyaların izləri bu günə qədər qorunub saxlanılıb.
ABŞ-ın Cənubi Kaliforniya Universitetinin Ədəbiyyat, İncəsənət və Elmlər Kolleci ilə Hovard Universitetinin alimləri immun sisteminə aid dörd genin – IL-4, TLR2, CCL2 və SLC11A1 – təkamül tarixini araşdırıblar. Məlum olub ki, bu genlər min illər ərzində yoluxucu xəstəliklərin və ətraf mühit amillərinin təsiri altında dəyişib.
Tədqiqatçılar Afrika, Avropa və Asiyadan olan 2 mindən çox insanın genetik məlumatlarını təhlil edərək, müxtəlif populyasiyalarda hansı gen variantlarının qorunub saxlandığını müəyyənləşdiriblər. Nəticələr göstərib ki, təbii seçmə bütün dörd genə təsir etsə də, bu proses dünyanın müxtəlif bölgələrində fərqli şəkildə baş verib.
Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, bəzi gen variantları neandertallar və denisovalılar kimi nəsli kəsilmiş qədim insan növlərində də mövcud olub. Alimlər hesab edirlər ki, bu, ya ortaq mənşədən, ya da qədim dövrlərdə müasir insanların həmin növlərlə qarışmasından qaynaqlana bilər.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu genetik dəyişikliklər COVID-19 pandemiyasından çox əvvəl formalaşıb və insan əcdadlarının minilliklər boyu üzləşdiyi infeksiyaların təsirini əks etdirir.
Araşdırmanın növbəti mərhələsində alimlər bu genlərin COVID-19-un ağırlıq dərəcəsinə təsir edib-etmədiyini yoxlayıblar. Bunun üçün İtaliyada həyata keçirilən GEN-COVID layihəsində iştirak edən təxminən 4 min xəstənin məlumatları təhlil olunub.
Nəticədə TLR2 genində iki nadir dəyişiklik aşkar edilib. Onlardan biri əvvəllər orqan transplantasiyası olunmuş COVID-19 xəstələrində daha çox müşahidə olunub. Digər variant isə xəstəliyin daha ağır keçməsi ilə əlaqələndirilib. Bu fakt bəzi insanların koronavirus infeksiyasını digərlərindən daha ağır keçirməsinin mümkün səbəblərindən biri hesab olunur.
Bununla belə, alimlər bildirirlər ki, bu nəticələrin təsdiqlənməsi üçün daha geniş miqyaslı tədqiqatlar və laboratoriya araşdırmaları aparılmalıdır.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, immun sisteminin təkamülünü öyrənmək insanların infeksiyalara niyə fərqli reaksiya verdiyini anlamağa kömək edir və gələcəkdə xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi üçün yeni üsulların hazırlanmasına töhfə verə bilər.
