Azərbaycanda istehlak bazarında aktivlik artır. 2026-cı ilin ilk yeddi ayında ölkədə pərakəndə ticarət dövriyyəsi 38 milyard 358,5 milyon manata çatıb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,8 faiz artım deməkdir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, əhalinin pərakəndə ticarət şəbəkələrində etdiyi alış-verişin əsas hissəsini ərzaq məhsulları təşkil edir. Bu isə göstərir ki, Azərbaycanlıların istehlak xərclərində gündəlik qida tələbatı hələ də əsas paya sahibdir.
Ən çox pul ərzağa xərclənir
Yanvar-iyul aylarında pərakəndə ticarət dövriyyəsinin təxminən 49,9 faizi ərzaq məhsullarının payına düşüb.
Başqa sözlə, pərakəndə ticarətdə xərclənən hər 100 manatın təxminən 50 manatı qida məhsullarının alınmasına yönəlib.
Bu kateqoriyaya gündəlik istehlak üçün alınan müxtəlif ərzaq məhsulları daxildir və rəqəm əhalinin ailə büdcəsində qida xərclərinin böyük çəkisini göstərir.
Geyim və ayaqqabı ikinci böyük istiqamətdir
İstehlakçıların xərclərində ikinci böyük pay toxuculuq məhsulları, geyim və ayaqqabının üzərinə düşür. Bu istiqamətin ümumi pərakəndə ticarətdə payı 12,6 faiz təşkil edib.
Beləliklə, əhalinin xərclərinin əhəmiyyətli hissəsi yalnız gündəlik ərzaq alışlarına deyil, geyim və şəxsi tələbat mallarına da yönəlib.
İçki və tütünə nə qədər xərclənir?
Pərakəndə ticarət dövriyyəsinin 4,4 faizi içkilər və tütün məmulatlarının payına düşüb.
Qalan xərclər isə avtomobil yanacağı, elektrik malları, mebel, əczaçılıq məhsulları və digər qeyri-ərzaq mallarının alınmasına sərf olunub.
38 milyard manatlıq bazar nə göstərir?
38,3 milyard manatdan artıq pərakəndə ticarət dövriyyəsi Azərbaycanda istehlak bazarının kifayət qədər böyük olduğunu göstərir. Dövriyyənin bir il ərzində 3,8 faiz artması isə əhalinin alış-veriş xərclərinin nominal olaraq yüksəldiyini göstərir.
Lakin ümumi dövriyyənin artması insanların real alıcılıq qabiliyyətinin eyni həcmdə yüksəldiyi anlamına gəlmir. Burada qiymət dəyişiklikləri də mühüm rol oynayır. Buna görə istehlak bazarının vəziyyətini qiymətləndirərkən həm ticarət dövriyyəsinin artımına, həm də inflyasiya göstəricilərinə baxmaq lazımdır.
Rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan istehlakçısının büdcəsində ərzaq xərcləri dominant mövqedə qalır. Geyim və ayaqqabı, içki və tütün, eləcə də digər qeyri-ərzaq məhsulları isə pərakəndə bazarın əsas istiqamətlərini formalaşdırır.
Samir Abdulla
