Yer kürəsi milyardlarla ildir mövcuddur və bu müddət ərzində onun iqlimi dəfələrlə dəyişib. Buzlaqların örtüyü müxtəlif dövrlərdə yaranıb, genişlənib və geri çəkilib. Yeni araşdırmada alimlər hazırda Yer kürəsindəki buzlaqlarda nə qədər suyun toplandığını və bütün bu buzlar ərisəydi, dünya okeanının səviyyəsinin nə qədər yüksələcəyini hesablayıblar.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Daily Mail” məlumat yayıb.
Buzlaqların əriməsi okean səviyyəsini nə qədər qaldıra bilər?
Qrenlandiya və Antarktidadakı nəhəng buz örtükləri nəzərə alınmadan, dünyadakı buzlaqların təxminən 150 min kub kilometr buz ehtiva etdiyi hesablanır.
Bu buzun hamısının əriməsi nəticəsində Dünya okeanının səviyyəsi 32,3 santimetrdən çox yüksələ bilər.
Artıq hazırda qlobal istiləşmə səbəbindən bir çox dağ buzlaqları sürətlə kiçilir. Xüsusilə Alplarda, And dağlarında və Himalaylarda ciddi itkilər qeydə alınır. Buzun ərimə sürəti qar yağışı hesabına yaranan yeni buzun miqdarını üstələyir.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, buz ehtiyatlarının dəqiq hesablanması iqlimin gələcəkdə daha da istiləşməsi fonunda buzlaqların necə dəyişəcəyini anlamaq üçün vacibdir.
Venesiya şəhərindəki Ka’ Foskari Universitetinin tədqiqatçısı Nikollo Maffeççoli hesab edir ki, vəziyyətə reaksiya vermək üçün vaxt getdikcə azalır. Alimlərin proqnozlarına görə, Alp buzlaqları da daxil olmaqla orta enliklərdə yerləşən bəzi buzlaqlar yaxın onilliklərdə tamamilə yox ola bilər.
Süni intellekt buz ehtiyatlarını hesabladı
Buz ehtiyatlarını müəyyənləşdirmək üçün alimlər IceBoost v2.0 adlı süni intellekt modelindən istifadə ediblər.
Model dünyanın müxtəlif yerlərində buzlaqların qalınlığı ilə bağlı 7 milyondan çox ölçmə əsasında öyrədilib. Bundan əlavə, relyef, temperatur və buzun hərəkət sürəti də daxil olmaqla 26 fiziki və coğrafi parametr nəzərə alınıb.
Bu məlumatlar əsasında süni intellekt hər bir buzlağın qalınlığını və ümumi həcmini hesablayıb.
Yeni model əvvəlki metodlarla müqayisədə sahə ölçmələri ilə 40 faiz daha dəqiq uyğunluq göstərib. Bu da Yer kürəsindəki qlobal buzlaq ehtiyatlarının daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan verib.
Alimlər gələcəkdə IceBoost v2.0 modelindən buzlaqların 2100-cü ilə qədər necə dəyişəcəyini proqnozlaşdırmaq üçün istifadə etməyi planlaşdırırlar.
Əsas təhlükə təkcə okeanın qalxması deyil
Alimlərin hesablamalarına görə, Qrenlandiya və Antarktida istisna olmaqla, bütün buzlaqların tam əriməsi dünya okeanının səviyyəsini 32,3 santimetr yüksəldə bilər. Bu isə sahilyanı ərazilər üçün ciddi risklər yaradacaq.
Lakin buzlaqların əriməsinin başqa mühüm nəticəsi də var. Dağ buzlaqları bir çox region üçün mühüm şirin su ehtiyatıdır. Onların sürətlə azalması gələcəkdə içməli və suvarma suyunun təminatına da təhlükə yarada bilər.
Nadir
