Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Kuril adalarına səfər edib. Səfərin əsas ünvanı arxipelaqın ən böyük adası olan İturup olub. Moskvanın bu addımı Yaponiya tərəfindən dərhal etirazla qarşılanıb və iki ölkə arasında uzun illərdir davam edən ərazi mübahisəsini yenidən gündəmə gətirib.
“İnterfaks”ın məlumatına görə, Putin İturup adasında olub. Bu, Rusiya prezidenti kimi onun Kuril adalarına ilk səfəridir.
Rusiya tarixində isə dövlət başçısının Kuril adalarına səfəri ilk dəfə baş vermir. 2010-cu ildə həmin dövrün prezidenti Dmitri Medvedyev də adalara səfər etmişdi.
Yaponiya: “Qətiyyətli etiraz edirik”
Putinin İturupa səfəri Tokionun sərt reaksiyasına səbəb olub.
Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi yaydığı bəyanatda Rusiya prezidentinin səfərinə görə “qətiyyətli etiraz” bildirildiyini açıqlayıb.
Məsələnin həssaslığı Kuril adalarının statusu ilə bağlı uzunmüddətli Rusiya-Yaponiya mübahisəsindən qaynaqlanır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra iki ölkə arasında Cənubi Kuril adaları məsələsinə görə sülh müqaviləsi imzalanmayıb.
Söhbət hansı adalardan gedir?
Yaponiya Cənubi Kuril adalarının dördünü – İturup, Kunaşir, Şikotan və Habomai adalarını “Şimal əraziləri” adlandırır və onların özünə məxsus olduğunu bildirir. Rusiya isə adalar üzərində suverenliyini qoruyur və onları ölkənin ərazisi hesab edir.
Bu ərazi mübahisəsi Moskva ilə Tokio arasında münasibətlərin normallaşmasına mane olan əsas məsələlərdən biridir.
Ukrayna müharibəsi münasibətləri daha da gərginləşdirdi
Rusiya və Yaponiya arasında onsuz da mürəkkəb olan münasibətlər Ukraynada müharibənin başlamasından sonra daha da pisləşib.
2022-ci ildə Yaponiya Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulduqdan sonra Moskva Cənubi Kuril adaları ilə bağlı sülh müqaviləsi danışıqlarını davam etdirməkdən imtina edib.
Rusiya həmçinin Cənubi Kuril adalarında birgə iqtisadi fəaliyyətlə bağlı Yaponiya ilə dialoqdan çıxdığını açıqlayıb.
Putinin səfəri nə mesaj verir?
Putinin İturupa səfəri yalnız regional səfər kimi deyil, Rusiyanın mübahisəli adalar üzərində suverenlik iddiasını nümayiş etdirən siyasi mesaj kimi də qiymətləndirilə bilər.
Xüsusilə Yaponiya ilə münasibətlərin gərgin olduğu bir dövrdə prezident səviyyəsində səfərin keçirilməsi Moskvanın Cənubi Kuril məsələsində mövqeyini dəyişmədiyini göstərir.
Tokionun dərhal etiraz etməsi isə mübahisənin hələ də iki ölkə arasında münasibətlərin ən həssas məsələlərindən biri olaraq qaldığını ortaya qoyur.
N.Talıblı
