Yeni dərs ilinin başlamasına sayılı günlər qalıb. Valideynlər artıq məktəb bazarlığına başlayıblar. Məktəbli forması, çanta, ayaqqabı, dəftərxana ləvazimatları və digər zəruri məhsullar üçün xərclər ailə büdcəsində ciddi yer tutur.
Bəs 2026-2027-ci tədris ili üçün bir uşağı məktəbə hazırlamaq neçəyə başa gəlir?
Azpost.info bildirir ki, hazırkı bazar mənzərəsi göstərir ki, minimum xərclə məktəbə hazırlıq təxminən 150-200 manatdan başlaya bilər, daha keyfiyyətli və markalı məhsullar seçildikdə isə məbləğ 300-500 manata qədər yüksələ bilər.
Məktəbli forması neçəyədir?
Məktəbli geyimi valideynlərin əsas xərclərindən biridir.
“Bakı Tikiş Evi”nin məlumatına görə, hazırda aşağı siniflər üçün vahid məktəbli formasının qiyməti 40 manat, yuxarı siniflər üçün isə 46 manatdır. Müəssisə qiymətlərdə ötən illə müqayisədə dəyişiklik olmadığını bildirib.
Amma bazarda yalnız bu qiymətə formalar satılmır. Müxtəlif mağazalarda məhsulun materialına və istehsalçısına görə qiymətlər dəyişir. Avqustun əvvəlində aparılan bazar araşdırmalarında köynəklərin 8-15 manat, şalvar və ətəklərin 15-30 manat, jaketlərin isə 20 manatdan başlayan qiymətlərlə satıldığı bildirilib. Məktəb ayaqqabılarının qiyməti isə təxminən 30-80 manat aralığında göstərilib.
Digər bir araşdırmada isə mağazalarda qısaqol köynəklərin 23-27, uzunqol köynəklərin 25-27, klassik şalvarların 20-28, jaketlərin 25-35, ətəklərin isə 25-35 manat arasında təklif edildiyi qeyd olunub.
Yəni valideynin qarşısında eyni məhsul üçün fərqli qiymət variantları var.
Çanta bəzən formadan baha başa gəlir
Məktəbli çantası da büdcədə ciddi xərc yaradır. Hazırda bazarda adi çantaları 20-80 manat aralığında tapmaq mümkündür. Ortopedik və markalı modellərdə qiymət 100 manata qədər, bəzi mağazalarda isə daha yüksək ola bilir.
Azad İstehlakçılar Birliyinin rəhbəri Eyyub Hüseynov isə bildirib ki, ötən illə müqayisədə məktəbli ləvazimatları, xüsusilə çanta və geyimlər üzrə təxminən 8-10 faiz bahalaşma müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, bu il bazarda 100-120 manata qədər çantalar da var. Ekspert hesab edir ki, uşaqlar arasında çanta seçimində bir növ rəqabət də yaranıb və bu, valideynlərin xərclərini artırır.
Dəftərxana ləvazimatlarına nə qədər pul gedir?
Dəftər, qələm, karandaş, pozan, qələmqabı və digər xırda məhsulların hər birinin qiyməti nisbətən aşağı görünsə də, hamısı birlikdə ciddi məbləğ yarada bilər. Hazırkı bazar məlumatlarına görə, dəftərlər 30 qəpikdən 1 manata, sadə qələmlər 15 qəpikdən başlayır. Rəngli karandaş və flomaster dəstləri 8-16 manat, qələmqabıları isə 4-25 manat arasında dəyişir. Rəsm üçün lazım olan albom, plastilin, boya, yapışqan və digər məhsulların qiyməti əsasən 1-15 manat aralığındadır.
Bu səbəbdən “xırda-xırda” alınan məhsulların yekun hesabı valideynin gözlədiyindən xeyli yüksək çıxa bilər.
Valideynlər qiymətlərdən razıdırmı?
Məktəb bazarında hazırda alıcı aktivliyi hələ pik həddə çatmayıb. “Bakı Tikiş Evi”nin satış şöbəsinin müdiri Etibar Əzimov ötən həftə açıqlamasında bildirib ki, valideynlər forma almağa başlayıblar, lakin alıcı sayı ötən illərlə müqayisədə zəifdir. Onun sözlərinə görə, təhsil müəssisələri bağlı olduğu üçün müraciətlər hələ çox deyil.
Digər tərəfdən, qiymətlərin ailələr üçün ağır olduğunu düşünənlər də çoxdur. Xüsusilə bir ailədə iki və ya üç məktəbli olduqda xərclər sürətlə artır.
İqtisadçı Razi Abbasbəyli hazırkı bazarda yerli, Çin və Türkiyə istehsalı məktəbli formalarının satıldığını bildirərək, tam məktəbli forması dəstinin təxminən 80-100 manat civarında olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, üç uşağı olan ailədə yalnız forma xərci 300 manata çata bilər.
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi isə çoxuşaqlı ailələr üçün məktəbli forması alınarkən xüsusi güzəşt mexanizminin tətbiq edilməsini təklif edir. Onun fikrincə, ailədə neçə uşağın məktəbdə oxuduğunu təsdiq edən sənəd əsasında belə ailələr üçün daha aşağı qiymət tətbiq oluna bilər.
Məktəbli forması alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Mütəxəssislər yalnız qiymətə baxmamağı tövsiyə edirlər.
“Bakı Tikiş Evi”ndən bildirilib ki, dövlət məktəblərində forma modeli standartdır, lakin qiymət bazarda dövlət tərəfindən tənzimlənmir. Məhsulun qiyməti materialdan, maya dəyərindən və istehsalçıdan asılıdır.
Mütəxəssislər valideynlərə parçanın tərkibinə diqqət etməyi tövsiyə edir. Köynəklər 100 faiz pambıqdan, şalvar və ətəklər 60 faiz yun, 40 faiz polyester, jaketlər isə 60 faiz yun və 40 faiz polyester tərkibində olmalıdır.
Beləliklə, bir uşağın məktəb xərci nə qədərdir?
Orta hesabla belə bir mənzərə yaranır:
Məktəbli forması – 40-100 manat və daha çox
Çanta – 20-100+ manat
Ayaqqabı – 30-80 manat
Dəftərxana ləvazimatları – təxminən 30-70 manat
Digər ehtiyaclar – 20-50 manat və daha çox
Beləliklə, ən qənaətli variantda bir uşağı məktəbə hazırlamaq üçün təxminən 150-200 manat, orta və keyfiyyətli seçimlərdə 250-350 manat, brend və daha bahalı məhsullara üstünlük verildikdə isə 500 manat və daha çox vəsait lazım gələ bilər. Bu məbləğə məktəbə gedib-gəlmək, yemək, repetitor və digər təhsil xərcləri daxil deyil.
Başqa sözlə, məktəb zəngi hələ çalınmayıb, amma valideyn üçün “ilk zəng” artıq pul kisəsində eşidilir.
Samir Abdulla
