Elektrikli avtomobillər
Dünya avtomobil bazarında son illərin ən böyük dəyişikliklərindən biri elektrik avtomobillərinin sürətlə yayılmasıdır. Əvvəllər alternativ seçim hesab olunan elektrikli modellər artıq qlobal avtomobil sənayesinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) 2026-cı il hesabatına görə, 2025-ci ildə dünyada elektrik avtomobillərinin satışı 20 milyonu keçib. Bu, 2024-cü illə müqayisədə təxminən 20 faiz artım deməkdir. Daha diqqətçəkən rəqəm isə budur: 2025-ci ildə dünyada satılan hər dörd yeni avtomobildən biri elektrikli olub.
Ən böyük bazar yenə Çindir. 2025-ci ildə bu ölkədə 13 milyondan çox elektrik avtomobili satılıb. Beləliklə, Çin qlobal elektrik avtomobili satışlarının təxminən 60 faizini formalaşdırıb. Ölkədə yeni avtomobillərin təxminən 55 faizi elektrikli olub.
Avropada da elektrik avtomobillərinə maraq sürətlə artır. 2025-ci ildə regionda 4,2 milyon elektrik avtomobili satılıb və bu, bütün yeni avtomobil satışlarının 28 faizinə çatıb. Avropa İttifaqında isə elektrikli avtomobillərin payı 27 faizə yaxın olub.
Maraqlı tendensiyalardan biri də avtomobil modellərinin sayının artmasıdır. 2025-ci ildə dünya üzrə təxminən 2 500 avtomobil modeli mövcud olub. Onların təxminən 1 000-i elektrikli modellərdir. Son beş ildə elektrik avtomobili modellərinin sayı iki dəfədən çox artıb.
Elektrik avtomobillərinin əsas üstünlüklərindən biri yanacaq xərclərinin azalması və şəhərlərdə egzoz emissiyalarının olmamasıdır. Lakin bu avtomobillərin də problemləri var. Batareyaların istehsalı xammal, enerji və böyük sənaye infrastrukturu tələb edir. Bundan başqa, şarj məntəqələrinin əlçatanlığı və batareyanın doldurulma müddəti hələ də alıcıların qərarına təsir edən əsas amillərdəndir.
IEA-nın məlumatına görə, 2025-ci ildə orta elektrik avtomobilinin real yürüş məsafəsi təxminən 380 kilometr olub. Bu göstərici son illərdə böyük dəyişiklik göstərmir. Bununla belə, sürətli şarj infrastrukturu genişləndikcə uzun məsafə problemi tədricən azalır.
Azərbaycan kimi avtomobil idxalından asılı bazarlarda qlobal tendensiyalar qiymətlərə və seçim imkanlarına birbaşa təsir edə bilər. Çin istehsalı avtomobillərin dünya bazarında payının artması modellərin sayını çoxaldır və daha geniş qiymət diapazonu yaradır.
Avtomobil bazarında əsas sual artıq yalnız “benzin, yoxsa dizel?” deyil. Elektrik, hibrid və ənənəvi mühərriklər arasında seçim getdikcə daha mürəkkəb olur.
Qlobal statistika isə bir şeyi göstərir: avtomobil sənayesinin gələcəyi artıq yalnız daxiliyanma mühərrikləri üzərində qurulmur.
