Azərbaycanda ən yüksək və ən aşağı cərimə nə qədərdir?

Azərbaycanda hər gün insanlar inzibati xətalar səbəbilə cərimələnir. Amma çox az adam bu cərimələrin qanuni mənbəyi, minimal və maksimal hədləri barədə dəqiq məlumata malikdir. AzPost xəbər verir ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən, cərimələr həm fiziki şəxslər, həm vəzifəli şəxslər, həm də hüquqi şəxslər üçün fərqli həddə müəyyən edilib.

Ən aşağı cərimənin məbləği və ən yüksək cərimə limiti konkret xətanın maddəsinə görə dəyişsə də, bəzi ümumi hüquqi çərçivələr mövcuddur.

Ən aşağı cərimə nə qədərdir?

Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 25.2.1 və 25.3-cü maddələrinə əsasən, cərimələr şərti maliyyə vahidi (ŞMV) ilə hesablanır. 2025-ci il üçün 1 ŞMV-nin məbləği 4 manat olaraq müəyyən edilib.

Bu maddələrə əsasən, fiziki şəxslər üçün tətbiq edilə biləcək ən az inzibati cərimə 3 şərti maliyyə vahidi, yəni 12 manatdır.

Lakin bu cərimə yalnız spesifik, az hallarda tətbiq olunan texniki pozuntular və ya diplomatik obyektlərdə qeydə alınan inzibati xətalar zamanı rast gəlinə bilər. Gündəlik həyatda ən çox tətbiq olunan cərimələr – məsələn, sürət həddinin 10-20 km/saat aşılması üçün 10 manat cərimədir (İXM, 327.0.1).

Bu isə onu göstərir ki, qanunda nəzərdə tutulan minimum cərimə 12 manat olsa da, bəzi xətalar üçün cərimə daha aşağı – sabit məbləğlə (məsələn, 10 manat) tətbiq olunur. Bu hallar qanunvericilikdə ayrıca maddə ilə sabit rəqəm formasında göstərilib.

Ən yüksək cərimə nə qədərdir?

İXM-in 25.4-cü maddəsinə əsasən:

• Fiziki şəxslər üçün maksimum cərimə – 5 min manat,

• Vəzifəli şəxslər üçün – 10 min manat,

• Hüquqi şəxslər üçün – 50 min manat həddindədir.

Bu limitlər bəzi spesifik və ciddi inzibati xətalarda tətbiq edilir. Məsələn:

• Xəzər dənizi sahilboyu zolağın qanunsuz istifadəsi:

  • fiziki şəxs – 4 000 manat,

  • vəzifəli şəxs – 8 000 manat,

  • hüquqi şəxs – 40 000 manat.
    (Mənbə: İXM, 244-cü maddə)

• Genetik modifikasiya olunmuş orqanizmlərin qeydiyyatsız dövriyyəsi:

  • hüquqi şəxs – 50 000 manata qədər cərimələnə bilər.
    (Mənbə: İXM, 222.3-cü maddə)

• Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsi ilə bağlı maliyyə monitorinqi tədbirlərinin pozulması:

  • hüquqi şəxs – 50 000 manat cərimə.
    (Mənbə: İXM, 598.3-cü maddə)

Hüquqi və texniki fərqlər

Cərimənin aşağı və ya yuxarı olmasında 3 əsas faktor rol oynayır:

1. Xətanın ağırlıq dərəcəsi – təhlükəsizlik, ictimai asayiş və ya maliyyə ilə əlaqəli xətalar daha yüksək məbləğlərlə ölçülür.

2. Subyektin statusu – hüquqi və vəzifəli şəxslərə daha yüksək cərimələr tətbiq olunur.

3. Qanunvericiliyin konkret maddəsi – bəzi xətalar sabit məbləğlə, bəziləri isə ŞMV ilə hesablanır.

📊 Cədvəl: Azərbaycanda ən aşağı və ən yüksək cərimə hədləri

AzPost.az