Dünya iqtisadiyyatındakı qeyri-müəyyənliklər və geosiyasi risklər fonunda qızıl son bir ildə investorların ən təhlükəsiz sığınacağına çevrilib. Qlobal birjalarda qızılın bir unsu (31.1 qram) üçün qiymətlər tarixi pikləri sınağa çəkir, aparıcı investisiya bankları isə daha aqressiv artım proqnozları verirlər.
Bəs qlobal bazardakı bu “qızıl qızdırması” Azərbaycana necə təsir edir? Bakının məşhur qızıl bazarlarında son vəziyyət necədir?
Azpost.info bu barədə təhlili təqdim edir.
Qlobal birjalar: İri banklar 5,000–6,000 dolları hədəfləyir
Dünya Qızıl Şurasının (WGC) 2026-cı il üçün yenilənmiş hesabatlarına görə, qızılın qiyməti son aylarda xüsusilə Mərkəzi Bankların (başda Çin və Polşa olmaqla) rekord həcmdə qızıl ehtiyatı toplamağa davam etməsi səbəbindən yüksək həddə qalıb. Nyu-Yorkun COMEX birjasında qızıl fyuçersləri unsiya başına 4,190 dollar həddini aşaraq möhkəmlənib.
Daha maraqlısı, J.P. Morgan və Goldman Sachs kimi maliyyə nəhənglərinin proqnozlarıdır. Analitiklər ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz siyasətindən asılı olaraq, qızılın ilin son rübünə qədər unsiya üçün 5,000 dollara, bəzi müsbət ssenarilərdə isə 6,000 dollara qədər yüksələ biləcəyini iddia edirlər. İnflyasiyadan qorunmaq istəyən milyardlıq suveren fondlar və sığorta şirkətləri portfellərində qızılın payını sürətlə artırırlar.
Azərbaycanda qızılın rəsmi qiyməti: Qramı nə qədərdir?
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) müəyyən etdiyi rəsmi məzənnəyə əsasən, ölkədə qızılın qiyməti qlobal trendləri birbaşa təkrarlayır. İlin əvvəlində bir unsu 7,488 manata təklif olunan qızıl, mart ayında qlobal sıçrayışla 9,104 manatlıq tarixi rekordu vurmuşdu. Hazırda isə rəsmi qiymətlər bir qədər korreksiya olunaraq unsiya üçün 6,800 – 7,400 manat diapazonunda hərəkət edir.
Bu isə o deməkdir ki, dövlət səviyyəsində təmiz qızılın (999 əyar – 24 karat) bir qramının rəsmi qiyməti təxminən 220 – 226 manat arasında dəyişir.
Bakının pərakəndə bazarı: Vitrinlərdə reallıq fərqlidir
Mərkəzi Bankın rəsmi rəqəmləri xalis külçə qızıla aid olsa da, Bakının zərgərlik dükanlarında və qızıl bazarlarında vəziyyət fərqlidir. Çünki hazır zərgərlik məmulatlarının üzərinə usta pulu, idxal rüsumları və mağaza xərcləri də əlavə olunur.
Bakı bazarlarında fərqli əyarlar üzrə orta qiymətlər belədir:
18 karat (750 əyar – İtaliya qızılı): Hazır zinət əşyası kimi qramı 180 – 215 AZN arasında satılır (brend və işçilikdən asılı olaraq daha da arta bilir).
14 karat (583/585 əyar – Rusiya və Türkiyə qızılı): Əhali arasında ən çox dövriyyədə olan bu qızılın qramı vitrinlərdə 130 – 165 AZN civarındadır.
Qızılın baha olması bazarda saxtakarlıq riskini də artırıb. Mütəxəssislər vətəndaşlara qızıl alarkən mütləq dövlət əyar damğasına diqqət etməyi və rəsmi sertifikat tələb etməyi tövsiyə edirlər.
Qızıl, yoxsa daşınmaz əmlak? İnvestorlar üçün dilemma
Azərbaycan investisiya bazarında ənənəvi olaraq iki əsas aktiv rəqabət aparır: Mənzil və Qızıl. Daşınmaz əmlak investoruna hər ay sabit kirayə gəliri gətirsə də, likvidlik (yəni əmlakı dərhal nağd pula çevirmək imkanı) aşağıdır. Ev satmaq aylarla çəkə bilər. Qızıl isə dünyada ən yüksək likvidliyə malik aktivdir – istənilən an, bir neçə dəqiqə ərzində onu real nağd pula çevirmək mümkündür.
Ekspertlərin rəyi birdir: Əgər məqsəd qısamüddətli qazanc deyil, kapitalı növbəti 3-5 ildə inflyasiyadan qorumaqdırsa, qızıl hazırda daşınmaz əmlakı qabaqlayır.
Analitiklər yaxın aylarda kəskin bir ucuzlaşma gözləmirlər. Əksinə, payız aylarına doğru qlobal geosiyasi gərginliklər fonunda qızılın yenidən yeni piki fəth edəcəyi gözlənilir. Bu səbəbdən mütəxəssislər əlində nağd vəsait olan və haraya yatıracağını bilməyən vətəndaşlara vəsaitlərinin ən azı 20-30%-ni qızıl aktivlərində saxlamağı məsləhət görürlər.
Samir Abdulla
