Tomas Fuller
Virciniya Kalkulyatoru və ya Qara Tom kimi də tanınan Tomas Fuller 1710-cu ildə anadan olub. O, Afrika Liberiya və Benin arasında bir yerdə anadan olub. 1724-cü ildə, 14 yaşında, Fuller köləl olaraq satılıb. Amerikaya gəldikdən sonra Presli və Elizabeth Koks ailəsinin qanuni mülkiyyətinə çevrilib.
AzPost bildirir ki, Fuller savadsız olsa da, inanılmaz tez hesablama qabiliyyətinə malik idi. Qulların savadsız olması adi hal idi, çünki onlar çox vaxt təhsilsiz olurdular. Ağ dərili insanların fikrincə, ən yaxşı düşünən və bilən onlar idi.
Fullerin bu xüsusiyyətini eşidənlər onu sınaqdan keçirmək istəyirdilər. Bir çox insanın məqsədi əvvəlcə ona çətin suallar verməklə əylənmək və lağ etmək idi. Şimali Virciniyadakı pedaqoqlar onun unikallığı haqqında eşitdilər və onu ictimai sınaqdan keçirmək istədilər.
Fuller riyaziyyat problemlərini həll edə bilirdi və həmişə düzgün cavablar verirdi. Fuller istənilən dövrdə saniyələrin, dəqiqələrin, saatların, günlərin, həftələrin və ayların sayını hesablayırdı. O, həmçinin istənilən məsafənin böyüklüyünü və uzunluqlarını da asanlıqla tapırdı. Adətən başqalarının qələm və kağızdan istifadə edərək hesabladıqları ilə müqayisədə düzgün cavablar verirdi.
Ona verilən birinci sual belə idi: “Bir il yarımda neçə saniyə var?” İki dəqiqə ərzində Fuller cavab verdi: “47,304,000.” Növbəti sual belə oldu: “Bir insan 70 il, 17 gün və 12 saat neçə saniyə yaşadı?” Fuller cavab verdi: “2.222.210.500.” Adamlardan biri hətta qələmdən istifadə edərək hesabladıqdan sonra cavabları yoxlamağa çalışdı, lakin onun səhv olduğunu gördü və sonra illəri hesablamağa çalışdı. Lakin Fuller onu yenidən düzəltdi və cavab verdi: “Sən sıçrayış ilini unudursan” dedi.
Düzgün cavablardan bezən bir tamaşaçı daha çətin sual vermək istədi.
Deyək ki, bir fermerin altı toxumu var və hər toxumun altı toxumu var, birinci il və onların hamısı eyni sürətlə artır, səkkiz ilin sonunda fermer neçə toxum verəcək? Fuller gözlərini qıydı, başını aşağı saldı, bir anlıq fikirləşdi və cavab verdi. 34.588.806.
Bu sualı verən şəxs bunu zehni olaraq verdi və hesablamaları aparan ekspert qrupu neçə dəqiqədən sonra cavabı qələmlə həll edə bildi və cavab taparkən bir neçə səhvə yol verdilər.
Fullerdən üstün riyazi qabiliyyətləri necə əldə etdiyini soruşduqda, bunun inək quyruğundakı tükləri saymaq kimi təsərrüfatlarda aparılan eksperimental təcrübələrdən gəldiyini söyləyirdi.
O, deyirdib ki, insanlar təkcə məktəbdə təhsil almaqla yanaşı, özlərini də tərbiyə edə bilərlər. Fullerin canlı kalkulyator bacarığı onun uşaqlıq illərində riyaziyyata olan heyranlığından və zəkasından irəli gəlir.
Daha sonra bir çox riyaziyyat fənləri üzrə bir çox təlimlərdə Fullerdən faydalandılar.
Fuller 1790-cı ildə Virciniya ştatında Koks plantasiyasında öldü. Öləndə onun 80 yaşı var idi. Fuller öldükdən sonra, Boston qəzetində Columbian Centinel onun haqqında “özünü öyrədən arifmetik” və “savadsız bir alim” adlandıran bir məqalə dərc etdi.
