Dünyanın ən hündür dağı Everestin zirvəsini təşkil edən süxurlarda qədim dəniz canlılarının fosillərinin aşkarlanması sosial şəbəkələrdə yenidən böyük müzakirəyə səbəb olub. Bəzi istifadəçilər bu faktın Müqəddəs Kitabda təsvir edilən Böyük Tufanın gerçəkliyini sübut etdiyini iddia edirlər. Lakin geoloqların izahı tamamilə başqadır.
Everestin zirvəsi haqqında maraqlı elmi fakt uzun illərdir məlumdur: dağın ən yüksək hissəsində dəniz mənşəli süxurlar və qədim canlıların fosilləri mövcuddur.
Bu fakt ilk baxışda təəccüblü görünür. Axı Everest hazırda Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsidir. Bəs milyonlarla il əvvəl dəniz canlıları necə onun zirvəsində yaşaya bilərdi?
Everest bir vaxtlar okeanın dibində olub
Geoloqların izahına görə, Everestin zirvəsindəki əhəngdaşı qədim dəniz dibində formalaşıb. Süxurların tərkibində həmin dövrdə yaşamış dəniz orqanizmlərinin qalıqları qorunub.
Bu hadisənin izahı Yer qabığının hərəkəti ilə bağlıdır.
Təxminən 55 milyon il əvvəl Hindistan tektonik plitəsi şimala doğru hərəkət edərək Avrasiya plitəsi ilə toqquşmağa başlayıb. Bu nəhəng geoloji proses nəticəsində dəniz dibində toplanmış süxurlar tədricən yuxarı qalxıb və milyonlarla il ərzində Himalay dağlarının formalaşmasına gətirib çıxarıb.
Başqa sözlə, Everestin zirvəsində dəniz mənşəli süxurların olması dağın bir vaxtlar okeanın altında yerləşməsi ilə uyğun gəlir.
Bəs bu, Nuhun tufunun sübutudur?
Məhz bu məqam sosial şəbəkələrdə mübahisəyə səbəb olub.
Everestdə dəniz fosillərinin olması bəzi insanlar tərəfindən Bibliyada, xüsusilə “Yaradılış” kitabında təsvir edilən Böyük Tufanla əlaqələndirilir. Bibliya mətnində suyun bütün yüksək dağları örtdüyü bildirilir.
Lakin Everestin zirvəsində dəniz fosillərinin olması özlüyündə qlobal daşqının elmi sübutu hesab edilmir.
Geologiyada bu hadisə tektonik plitələrin hərəkəti və dağəmələgəlmə prosesi ilə izah olunur. Dəniz mənşəli süxurların dağların yüksək hissələrində yerləşməsi dünyanın müxtəlif bölgələrində müşahidə olunan məlum geoloji prosesdir.
Burada mühüm fərq var: elmi məlumat Everestin təşkil olunduğu süxurların qədim dəniz mühitində yarandığını göstərir, lakin bu məlumat konkret olaraq Bibliyada təsvir edilən qlobal tufanın baş verdiyini təsdiqləmir.
Niyə bu məlumat indi yenidən gündəmə gəlib?
Mövzu sosial şəbəkələrdə yayılan paylaşımın ardından yenidən populyarlaşmağa başlayıb. Paylaşımda Everestdəki dəniz süxurları Bibliyadakı Böyük Tufan haqqında mətnlə əlaqələndirilib və qısa müddətdə yüz minlərlə baxış toplayıb.
Bunun ardınca istifadəçilər iki fərqli mövqeyə bölünüblər: bir qrup bunu dini mətnin təsdiqi kimi qiymətləndirir, digərləri isə geoloji proseslərin kifayət qədər elmi izah verdiyini bildirir.
Everest bizə əslində nə deyir?
Everestin zirvəsində dəniz canlılarının fosillərinin olması özü-özlüyündə son dərəcə maraqlı elmi faktıdır.
Bu tapıntı bizə Yer səthinin milyonlarla il ərzində necə dəyişdiyini göstərir. Bu gün dünyanın ən yüksək dağlarından birinin zirvəsində yerləşən süxurların bir vaxtlar dənizin dibində formalaşması planetimizin geoloji tarixinin nə qədər dinamik olduğunu nümayiş etdirir.
Beləliklə, Everestdə dəniz fosillərinin olması faktdır. Onların qlobal tufanın sübutu olması isə elmi konsensus deyil, dini və fəlsəfi interpretasiyadır.
Elm dağın necə yarandığını tektonik plitələrin hərəkəti ilə izah edir. Nuhun tufanı ilə bağlı inanclar isə dini mətnlərin və onların müxtəlif şərhlərinin mövzusudur.
N.Talıblı
