sənədsiz evlərlə
Azərbaycanda minlərlə vətəndaş illərdir istifadə etdiyi, lakin hüquqi sənədi olmayan evlərdə yaşayır. Bu hal əsasən köhnə tikililər, sovet dövründə verilmiş evlər, icazəsiz tikililər və ya sənədləri itirilmiş daşınmaz əmlaklarla bağlı ortaya çıxır. Sənədin olmaması isə mülkiyyət hüququnun tanınmaması deməkdir.
AzPost xəbər verir ki, Azərbaycan qanunvericiliyi belə hallarda vətəndaşlara bir neçə hüquqi çıxış yolu təqdim edir.
Ev sənədsizdirsə, bu nə deməkdir?
Daşınmaz əmlak üzərində çıxarış (kupça) və ya mülkiyyət hüququnu təsdiq edən digər rəsmi sənəd yoxdursa, həmin ev hüquqi baxımdan:
satıla bilməz,
ipoteka predmeti ola bilməz,
vərəsəliklə tam rəsmiləşdirilə bilməz,
dövlət reyestrində qeydiyyata alınmamış sayılır.
Bu, Mülki Məcəllənin 135-ci maddəsinin tələblərindən irəli gəlir.
Ev hansı əsasla əldə olunub?
İlk növbədə müəyyən edilməlidir ki, ev:
icra hakimiyyəti tərəfindən verilmiş qərarla,
kooperativ və ya sovxoz-sovet dövrü bölgüsü ilə,
miras yolu ilə,
uzun müddətli faktiki istifadə nəticəsində,
yoxsa icazəsiz tikinti yolu ilə
əldə edilib.
Bu fərq hüquqi prosedurun seçilməsi baxımından həlledicidir.
Uzun müddət istifadə edilən evlər üçün çıxış yolu
Mülki Məcəllənin 178-ci maddəsinə əsasən, vətəndaş:
daşınmaz əmlaka 15 il ərzində açıq, fasiləsiz və vicdanla sahiblik edibsə,
məhkəmə qaydasında mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb edə bilər.
Bu halda məhkəməyə:
kommunal ödəniş qəbzləri,
qonşuların şahid ifadələri,
bələdiyyə və ya icra hakimiyyətindən arayışlar
təqdim olunur.
İcazəsiz tikililər necə rəsmiləşdirilə bilər?
Əgər ev müvafiq icazə olmadan tikilibsə, bu hal Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi ilə tənzimlənir. İcazəsiz tikililərin leqallaşdırılması yalnız:
torpaq sahəsi qanuni istifadədədirsə,
tikili təhlükəsizlik normalarına uyğundursa,
dövlət və ya bələdiyyə torpağını zəbt etməyibsə
mümkün sayılır.
Əks halda, belə tikililər qanunla sökülə bilər.
Torpaq sənədi varsa, evin sənədi alına bilərmi?
Əgər vətəndaşın torpaq üzərində:
mülkiyyət,
daimi istifadə,
icarə hüququ
rəsmiləşdirilibsə, həmin torpaq üzərində tikilmiş evin də qeydiyyata alınması mümkündür. Bunun üçün Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinə müraciət edilir.
Sənədsiz ev satılıbsa nə baş verir?
Sənədi olmayan evlərin alqı-satqısı hüquqi baxımdan etibarsız sayılır. Belə hallarda mülkiyyət yalnız məhkəmə qərarı ilə tanına bilər. Notarial qaydada təsdiqlənməyən razılaşmalar mülkiyyət hüququ yaratmır.
Vətəndaş hara müraciət etməlidir?
Problemin mahiyyətindən asılı olaraq vətəndaş:
yerli icra hakimiyyətinə,
bələdiyyəyə,
Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinə,
məhkəməyə
müraciət edə bilər.
Əksər hallarda sənədsiz evlərin leqallaşdırılması yalnız məhkəmə yolu ilə mümkündür.
