Telefon
Bir vaxtlar telefon zəngi yaxınlarla əlaqə saxlamağın əsas üsullarından biri idi. İndi isə bir çox insan zəng etmək əvəzinə mesaj yazmağa, səsli mesaj göndərməyə və ya sosial şəbəkədə paylaşım etməyə üstünlük verir.
Smartfonların yayılması ünsiyyətin sürətini artırsa da, onun formasını dəyişib. Mesaj göndərən insan qarşı tərəfin həmin anda məşğul olub-olmadığını nəzərə almadan əlaqə yarada bilir. Telefon zəngi isə daha çox “indi danışmağa hazırsanmı?” sualını doğurur.
Bu dəyişiklik ailə münasibətlərində də görünür. Eyni evdə yaşayan insanlar belə bəzən bir-birinə mesaj göndərirlər. Bunun üstünlüyü məlumatın yazılı qalmasıdır. Lakin canlı söhbətdə olan səs tonu, pauza, mimika və emosional reaksiya mesajlaşmada itə bilər.
Sosial şəbəkələr başqa bir dəyişiklik yaradıb: insanlar artıq yalnız öz çevrəsi ilə deyil, yüzlərlə və minlərlə insanla eyni vaxtda əlaqə qura bilir. Bu isə “dost”, “izləyici”, “tanış” və “auditoriya” anlayışlarının sərhədlərini dəyişdirib.
Maraqlıdır ki, çox sayda rəqəmsal əlaqə mütləq çox sayda yaxın münasibət demək deyil. İnsan sosial şəbəkədə yüzlərlə şəxslə əlaqədə ola bilər, amma real həyatda gündəlik danışdığı insanların sayı kifayət qədər az qala bilər.
Bildirişlərin çoxluğu da diqqət problemini artırır. Telefon hər dəqiqə yeni mesaj, xəbər və ya sosial şəbəkə bildirişi təqdim etdikdə insan bir işə uzun müddət diqqət ayırmaqda çətinlik çəkə bilər.
Buna görə bəzi insanlar gün ərzində müəyyən saatlarda bildirişləri söndürür, telefonu səssizə qoyur və sosial şəbəkədən fasilə götürürlər.
Məsələnin digər tərəfi isə yaş fərqidir. Gənc nəsil yazılı və vizual ünsiyyətə daha rahat uyğunlaşdığı halda, yaşlı insanlar telefon danışığını daha səmimi ünsiyyət forması hesab edə bilərlər.
Əslində texnologiyanın dəyişməsi insanın ünsiyyət ehtiyacını aradan qaldırmayıb. Sadəcə onun formasını dəyişib.
Bəzən bir dəqiqəlik telefon danışığı 20 mesajdan daha çox məlumat və emosional məna daşıya bilər. Buna görə münasibətləri qorumaq istəyən insan üçün əsas məsələ hansı tətbiqdən istifadə etməsi deyil, qarşı tərəfə həqiqətən vaxt ayırmasıdır.
