İpoteka
Azərbaycanda ipoteka kreditləri geniş yayılıb və bir çox ailələr uzunmüddətli borc öhdəliyi götürürlər. Amma vəsaitin əlində olması halında, ipoteka üzrə əlavə ödəniş etmək, yoxsa pulu depozitə qoyub aylıq ödənişi gəlirlə qarşılamaq — hansını seçmək daha sərfəlidir?
Məsələn, 25 000 AZN məbləğində, 13% illik faizlə və 25 illik müddətə götürülmüş ipoteka kreditiniz olduğunu düşünək. Aylıq ödənişiniz 300 AZN, lakin bunun cəmi 11 AZN-i əsas borcun azaldılmasına yönəlir. Bu vəziyyət kreditin əvvəlki dövrlərində faizin əsas borcdan çox olduğunu göstərir.
İndi əlinizdə 15 000 AZN var və iki seçim qarşısındasınız:
Erkən ödəniş edib borcunuzu azaltmaq, beləliklə yeni ödəniş cədvəlini əsas borca uyğun yenidən hesablatmaq.
Pulu depozitə qoymaq, depozitdən gələn aylıq gəliri isə ipoteka ödənişinə əlavə etmək.
Erkən ödəniş: faizləri azaldır, borcu qısaldır
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ipoteka kreditində əsas borcun erkən ödənməsi ümumi faiz yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azalda və kredit müddətini qısalda bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 595-ci maddəsinə əsasən, borcalan istədiyi vaxt kreditin tam və ya qismən bağlanmasını həyata keçirə bilər. Lakin erkən ödəniş zamanı bankların müəyyən komissiyaları və şərtləri ola bilər, bu səbəbdən müqavilə şərtləri diqqətlə yoxlanmalıdır.
Erkən ödəniş sizə aylıq ödənişləri aşağı salmaqla yanaşı, uzun müddətdə faizlərə xərclənəcək məbləği azaldaraq maliyyə yükünü yüngülləşdirir.
Depozitə qoymaq: əlavə gəlir və likvidlik
Digər tərəfdən, 15 000 AZN-ni depozitə yatırmaqla aylıq 100-150 AZN gəlir əldə etmək mümkündür. Bu gəliri ipoteka ödənişlərinə əlavə etməklə aylıq maliyyə yükünüzü qismən yüngülləşdirə bilərsiniz. Lakin burada nəzərə alınmalı məsələlər var:
Depozit gəlirləri Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə əsasən vergiyə tabe olur və real gəliri azalda bilər.
Depozitdəki vəsait likvid qalır, yəni gözlənilməz xərclər üçün əlçatandır.
Faiz gəlirini hər ay ipoteka ödənişinə əlavə etmək əlavə prosedurlar tələb edə bilər.
Hansı variant daha optimaldır?
Əgər əsas məqsəd kredit üzrə ümumi xərcləri azaltmaqdırsa, ipotekaya erkən əlavə ödəniş etmək üstünlük təşkil edir. Bu, kreditin əsas borc hissəsini azaldaraq, faiz yükünü və aylıq ödənişi aşağı salır.
Əgər pula tez ehtiyacınız ola bilərsə və əlavə gəlir əldə etmək istəyirsinizsə, depozit variantı daha rahat və əlverişli ola bilər.
Nə etməli?
Kredit müqavilənizi diqqətlə oxuyun və bankla erkən ödəniş şərtlərini dəqiqləşdirin.
Vergi məsələlərini nəzərə alın.
Maliyyə planınızı diqqətlə qurun və riskləri dəyərləndirin.
Zərurət olduqda maliyyə məsləhətçisinə müraciət edin.
Yadda saxlayın: düzgün qərar vermək üçün həm qanunvericilik tələblərini, həm də şəxsi maliyyə vəziyyətinizi və prioritetlərinizi nəzərə almalısınız.
