Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Maraqlı

Payızda yarpaqlar niyə saralır və qızarır? –

User 04 Oktyabr 2026 - 12:20 (Last updated: 04 Oktyabr 2026 - 10:46)
payız

Payız gələndə ağacların yaşıl yarpaqları sarı, narıncı və qırmızı rənglərə çevrilir. İlk baxışdan bu, sadəcə mövsümi dəyişiklik kimi görünür. Əslində isə ağacların yarpaqlarını rəngləndirməsi mürəkkəb bioloji prosesdir.

Yarpaqların yaşıl görünməsinin əsas səbəbi xlorofildir. Bu piqment günəş işığından istifadə edərək fotosintez prosesinə kömək edir və ağacın qida istehsalında mühüm rol oynayır.

Smithsonian İnstitutunun məlumatına görə, payızda günlər qısalır, temperatur aşağı düşür və ağac daha az günəş işığı alır. Nəticədə xlorofil parçalanmağa başlayır və yay boyunca yaşıl rəngin altında gizlənən sarı və narıncı piqmentlər görünür.

Bəs qırmızı rəng haradan gəlir?

Sarı və narıncı rənglər yarpaqda əvvəldən mövcud olan piqmentlərin üzə çıxması ilə bağlıdır. Qırmızı rəng isə fərqli proses nəticəsində yaranır.

Payızda yarpaqlarda müəyyən miqdarda şəkər qala bilər. Bu zaman ağac antosianin adlanan yeni piqmentlər yarada bilər. Məhz bu piqmentlər yarpaqların qırmızı və bənövşəyi çalarlar almasına səbəb olur.

Deməli, ağacın yarpağının qırmızı olması sadəcə xlorofilin yox olması deyil – yarpağın daxilində əlavə kimyəvi proseslərin getməsi deməkdir.

Niyə bütün ağaclar eyni rəngə çevrilmir?

Ağac növündən və hava şəraitindən asılı olaraq payız rəngləri dəyişir. Bəzi ağaclarda sarı, bəzilərində narıncı, digərlərində isə qırmızı rəng üstünlük təşkil edir.

Smithsonian qeyd edir ki, ən parlaq payız rəngləri adətən sərin, günəşli və quru hava şəraitində formalaşır. Buludlu, isti və çox rütubətli hava isə rənglərin intensivliyinə təsir göstərə bilər.

Yarpaq niyə sonda ağacdan düşür?

Bu da ağacın qışa hazırlığının bir hissəsidir.

Gün işığının azalması ilə ağac yarpaqla budaq arasında qoruyucu təbəqə yaratmağa başlayır. Yarpaqdakı bəzi qida maddələri əvvəlcə ağaca geri ötürülür. Daha sonra yarpaq budaqla əlaqəni itirir və yerə düşür.

Əslində ağac yarpağı “sadəcə atmış” olmur. O, qışda soyuqdan və su itkisindən qorunmaq üçün enerji sərfiyyatını azaltmağa çalışır.

Maraqlıdır ki, həmişəyaşıl ağaclarda vəziyyət fərqlidir. İynəyarpaqlı ağacların yarpaqları – iynələri – soyuq şəraitə daha uyğunlaşmış olduğundan bütün yarpaqlarını eyni vaxtda itirmirlər.

Beləliklə, payızda küçədə gördüyümüz sarı və qırmızı yarpaqlar təbiətin sadəcə gözəl görüntüsü deyil. Bu rəng dəyişməsi ağacların günlərin qısalmasına və qışın yaxınlaşmasına verdiyi bioloji cavabdır.

AzPost.az

Post navigation

Previous: Avtomobildə bu 5 yoxlamanı payızda etməyənlər xərcə düşə bilər
Next: Medvedevdən Ermənistanla bağlı sərt açıqlama:

Oxşar xəbərlər

sehra qum
  • Maraqlı

Qum təpələrinin sirri açıldı – Marsın və Yerin keçmiş iqlimi araşdırılır

User 18 Noyabr 2026 - 10:31
suni intelekt is
  • Maraqlı

Süni intellektlə dostluq insanları daha da tənha edir? – Alimlər təhlükədən danışdı

User 18 Noyabr 2026 - 10:14
Yumurta
  • Maraqlı

Hər gün yumurta yemək təzyiqi yüksəldir? – Alimlərdən açıqlama

User 18 Noyabr 2026 - 10:07

xƏBƏR

alman xin
  • Dünya

Almaniyanın xarici işlər naziri Bakıdan Ermənistana uçub

User 18 Noyabr 2026 - 14:28
Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadefulun Bakından İrəvana uçan təyyarəsi Gürcüstanın hava məkanından keçib. Bu barədə “Sputnik-Armenia”...
Read more about Almaniyanın xarici işlər naziri Bakıdan Ermənistana uçub
Trampın Çinə səfəri başladı – VİDEO tramp cin sedri01
  • Dünya

Trampın Çinə səfəri başladı – VİDEO

User 18 Noyabr 2026 - 13:48
Kembric lüğəti 2026-cı ilin sözünü seçdi – Süni intellekt dövrünün mesajı luqet kembric
  • Mədəniyyət

Kembric lüğəti 2026-cı ilin sözünü seçdi – Süni intellekt dövrünün mesajı

User 18 Noyabr 2026 - 13:14
Sabah 21 dərəcə isti olacaq – HAVA Hava
  • Sosial

Sabah 21 dərəcə isti olacaq – HAVA

User 18 Noyabr 2026 - 12:45
Azərbaycanda vergi qaydaları dəyişir – Kuryerlər, taksi sürücüləri və ev sahiblərini nə gözləyir? Vergi
  • Baş Yazı

Azərbaycanda vergi qaydaları dəyişir – Kuryerlər, taksi sürücüləri və ev sahiblərini nə gözləyir?

User 18 Noyabr 2026 - 12:15
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.