Visseral piylər qarın boşluğunda daxili orqanların ətrafında toplanan və sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilən yağ toxumasıdır. Mütəxəssislər onun artıq miqdarının ürək-damar xəstəlikləri, 2-ci tip diabet və metabolik sindrom riskini artıra biləcəyini bildirirlər. Araşdırmalar isə şəkərsiz qara qəhvənin maddələr mübadiləsinə müəyyən təsir göstərə biləcəyini göstərir.
Visseral piy adi dərialtı piydən fərqlənir. O, qarın boşluğunda, daxili orqanların ətrafında yerləşir və orqanizmdə maddələr mübadiləsi proseslərinə təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən qarın nahiyəsində piylənmənin yalnız estetik deyil, sağlamlıq baxımından da əhəmiyyətli olduğu hesab edilir.
Qəhvə maddələr mübadiləsini sürətləndirə bilər
Araşdırmalara görə, qəhvənin tərkibindəki kofein təbii stimulyator kimi fəaliyyət göstərir. Kofein qəbul edildikdən sonra sinir sisteminin fəaliyyəti artır və maddələr mübadiləsi müəyyən müddət ərzində sürətlənə bilər.
Bəzi tədqiqatlarda bu təsirin bir neçə saat davam etdiyi və enerji sərfiyyatını təxminən 5-20 faiz artıra bildiyi qeyd olunur. Nəticədə insan fiziki fəaliyyət göstərmədiyi vaxtda belə bir qədər daha çox enerji sərf edə bilər.
Lakin bu, qəhvənin öz-özünə piy əridən vasitə olduğu anlamına gəlmir. Maddələr mübadiləsindəki dəyişiklik nisbətən məhdud və müvəqqəti xarakter daşıyır.
Kofein yağ ehtiyatlarının istifadəsinə təsir edir
Kofeinin digər mümkün təsirlərindən biri yağ turşularının enerji mənbəyi kimi istifadəsini stimullaşdırmasıdır.
Kofein sinir sistemini aktivləşdirərək adrenalin ifrazını artıra bilər. Bunun nəticəsində piy hüceyrələrinə yığılmış yağların sərbəst buraxılması üçün siqnal göndərilir. Daha sonra həmin yağ turşuları enerji əldə etmək üçün istifadə oluna bilər.
Bu mexanizm nəzəri olaraq arıqlama prosesinə kömək edə bilər. Ancaq yağın parçalanması avtomatik olaraq bədən yağının azalması demək deyil. Arıqlamaq üçün uzunmüddətli perspektivdə qəbul edilən kalorinin sərf olunan enerjidən az olması əsas şərtlərdən biridir.
Qəhvə şəkərli olarsa, təsir dəyişir
Qara qəhvənin üstünlüklərindən biri onun çox az kalori ehtiva etməsidir. Buna görə şəkərli qazlı içkilər, şirin qəhvə və digər yüksək kalorili içkilər əvəzinə şəkərsiz qara qəhvəyə üstünlük vermək ümumi kalori qəbulunu azaltmağa kömək edə bilər.
Amma qəhvəyə çoxlu şəkər, şərbət və yağlı qaymaq əlavə edildikdə vəziyyət dəyişir. Belə içkilərin kalorisi əhəmiyyətli dərəcədə artır və qəhvənin mümkün metabolik üstünlükləri əlavə kalorilərlə kompensasiya oluna bilər.
Şəkər səviyyəsinə təsiri birmənalı deyil
Qəhvənin qan şəkərinə təsiri ilə bağlı nəticələr isə tamamilə eyni deyil. Bəzi araşdırmalar kofeinin qısa müddətdə insulin həssaslığına və qan şəkərinin səviyyəsinə mənfi təsir göstərə biləcəyini, digər tədqiqatlar isə qəhvənin uzunmüddətli istifadəsinin metabolik sağlamlıqla əlaqəli müsbət nəticələr verə biləcəyini göstərir.
Qəhvənin tərkibindəki xlorogen turşular da bu prosesdə rol oynaya bilər. Bu antioksidant birləşmələrin qlükoza mübadiləsinə təsir etdiyi düşünülür.
Maraqlıdır ki, mümkün metabolik təsirlər yalnız kofeinlə əlaqəli olmaya bilər. Kofeinsiz qəhvənin də qlükoza mübadiləsinə müəyyən təsir göstərə bildiyi barədə araşdırmalar var.
Qəhvə məşqdən əvvəl də istifadə olunur
Kofein insanın ayıqlığını və enerjisini artıra bildiyindən qara qəhvə bəzən fiziki məşqdən əvvəl qəbul edilir. Bu, məşq zamanı özünü daha enerjili hiss etməyə və fiziki aktivliyi davam etdirməyə kömək edə bilər.
Digər tərəfdən, qəhvənin yağ itkisinə təsirini yalnız onun içilməsi ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Fiziki aktivlik, balanslaşdırılmış qidalanma və ümumi enerji balansı daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
Çay da oxşar təsir göstərə bilər
Maddələr mübadiləsi baxımından yalnız qəhvə diqqət çəkən içki deyil. Kofein ehtiva edən yaşıl, oolong və qara çay da orqanizmdə yağların oksidləşməsi ilə əlaqəli proseslərə təsir göstərə bilər.
Çayın tərkibindəki katexinlər və polifenollar kofeinlə birlikdə yağ mübadiləsinə təsir göstərə bilər.
Şəkərsiz qara qəhvə visseral piylərin birbaşa “əridilməsi” üçün möcüzə vasitə deyil. Lakin kofein maddələr mübadiləsini qısa müddətə sürətləndirə, yağ turşularının istifadəsinə təsir göstərə və fiziki aktivlik zamanı enerjini artıra bilər.
Buna görə qəhvədən istifadə edən şəxslər üçün əsas məsələ nə qədər qəhvə içməkdən çox, onu necə içməkdir. Şəkər, şərbət və yüksək kalorili əlavələrdən uzaq durmaq, qidalanmaya və fiziki aktivliyə diqqət yetirmək daha vacibdir.
Visseral piylərin azaldılmasının ən effektiv yolu isə ümumi çəkiyə nəzarət, düzgün qidalanma və müntəzəm fiziki aktivliyin birlikdə tətbiq edilməsidir.
Sunay Aydın
