Siçan
Amerikada aparılan son araşdırmalar şəhər siçanlarının insanlar üçün ciddi təhlükə mənbəyi olduğunu üzə çıxarıb. AzPost.az xəbər verir ki, altı il davam edən tədqiqat nəticəsində Boston şəhərində yaşayan siçanların ölümcül leptospiroz bakteriyasını yaydığı müəyyən edilib.
Tufts Universitetinin təşəbbüsü və ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi (USDA), Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzi (CDC) və Şimali Arizona Universitetinin iştirakı ilə həyata keçirilən araşdırmada 2016-2022-ci illər ərzində şəhərin 17 fərqli ərazisindən toplanan 328 siçan nümunəsi analiz olunub. Nəticədə siçanların böyrəklərində insan həyatı üçün təhlükə yaradan Leptospira bakteriyası aşkar edilib. Nümunələrin 18 faizində bu bakteriyanın mövcud olduğu təsdiqlənib.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, bu bakteriya daha çox tropik ərazilərdə rast gəlinir, lakin iqlim dəyişiklikləri səbəbilə artıq sərin şəhər mühitlərində də yayılmağa başlayıb. Siçanların sidiyi ilə su, torpaq və durğun sulara yayılan infeksiya insan və heyvanlara ciddi zərər yetirə bilər.
Maraqlıdır ki, 2018-ci ildə Boston şəhərində qeydə alınan yoluxma faktında xəstədən götürülən bakteriya ilə həmin ərazidə tutulan siçanlardan götürülən bakteriyanın genetik uyğunluğu sübut edilib. Bu da şəhər siçanlarının infeksiya daşıyıcısı rolunu təsdiqləyib.
Alimlər laboratoriya şəraitində siçan böyrəklərindən götürülən bakteriyaları uğurla çoxalda biliblər. Tufts Universitetindən Dr. Marieke Rosenbaum bu faktın elmi ədəbiyyatda ilk dəfə qeydə alındığını açıqlayıb. Şimali Arizona Universitetinin professoru Dave Wagner isə istifadə olunan yeni DNT analiz metodlarının bakteriyanın şəhər daxilində yayılma trayektoriyasını izləməyə imkan verdiyini bildirib.
Araşdırmada o da vurğulanıb ki, adi insanlar siçanlarla tez-tez təmasda olmasa da, evsiz şəxslər və açıq havada narkotik istifadə edənlər üçün risk daha yüksəkdir. Dr. Rosenbaum, xəstəliyin çox vaxt simptomsuz keçdiyini və buna görə də yoluxmaların rəsmi statistikalara düşmədiyini qeyd edib. Antibiotiklərlə sağalma halının tez-tez baş verdiyi bildirilir.
Tədqiqat həmçinin siçanların şəhər daxilində hərəkət arealını da öyrənib. Məlum olub ki, siçanlar təxminən 600 metr məsafə qət edə bilir və fərqli məhəllələrdə fərqli bakteriya növləri yayır. Yaşıl zonalar və bioloji keçidlər siçanların hərəkəti üçün əlverişli şərait yaradır, geniş yollar isə onların yayılmasını məhdudlaşdırır.
Dr. Rosenbaum bildirib ki, şəhər mühitində siçanları tamamilə məhv etmək mümkün deyil. Buna görə də siçan nəzarəti tədbirlərinin həm onların sayını, həm də daşıdıqları xəstəlikləri azaltmaq üçün daha geniş şəkildə öyrənilməsinə ehtiyac var.
Araşdırmanın nəticələri “PLOS Neglected Tropical Diseases” jurnalında dərc olunub və şəhər sağlamlığı üçün yeni strategiyaların hazırlanmasında mühüm məlumat mənbəyi hesab edilir.
