Yüksək arterial təzyiq çox vaxt heç bir əlamət vermədən inkişaf edir və uzun müddət insan tərəfindən hiss olunmur. Məhz buna görə həkimlər qan təzyiqinin ev şəraitində mütəmadi ölçülməsini tövsiyə edirlər. Lakin ən müasir tonometr belə ölçmə zamanı yol verilən səhvlər səbəbindən düzgün nəticə göstərməyə bilər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Egeszseg Kalauz nəşri yazıb.
Təzyiq niyə hər iki qolda ölçülməlidir?
Mütəxəssislər ilk dəfə qan təzyiqini ölçərkən bunu həm sağ, həm də sol qolda etməyi məsləhət görürlər. Bu, qollar arasında göstəricilərdə fərq olub-olmadığını müəyyən etməyə imkan verir. Əgər sonrakı ölçmələr zamanı təzyiqin bir qolda daim daha yüksək olduğu məlum olarsa, gələcək ölçmələrin həmin qolda aparılması tövsiyə edilir. Bu üsul daha dəqiq nəticələrin əldə olunmasına kömək edir.
Qollar arasında 10 mm civə sütununa (mm Hg) qədər fərq normal hesab olunur. Lakin bu fərq mütəmadi olaraq 10 mm Hg-dən çox olarsa, həkimə müraciət etmək vacibdir. Bu, bəzən qan dövranı pozğunluqlarına və ya iri qan damarlarının xəstəliklərinə işarə edə bilər. Bəzi tədqiqatlara görə, qollar arasında 15 mm Hg-dən çox fərq ürək-damar ağırlaşmaları riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Fərq 20 mm Hg-ni keçərsə, arterial patologiyaların istisna edilməsi üçün daha ətraflı müayinə tələb olunur.
Evdə təzyiqi necə düzgün ölçmək olar?
Dəqiq nəticə əldə etmək üçün bir neçə sadə qaydaya əməl edilməlidir.
Ölçmədən əvvəl ən azı 5 dəqiqə sakit vəziyyətdə oturun.
Ölçmə zamanı danışmayın və hərəkət etməyin.
Ayaqları çarpazlaşdırmayın.
Qol masanın üzərinə elə qoyulmalıdır ki, manjet ürəyin səviyyəsində yerləşsin.
Bel stulun söykənəcəyinə söykənməli, ayaqlar isə tam şəkildə yerə dəyməlidir.
Təkrar ölçmə aparılacaqsa, iki ölçmə arasında 1–2 dəqiqə fasilə verilməlidir.
Hansı amillər nəticəni yanlış göstərə bilər?
Həkimlər bildirirlər ki, bir sıra gündəlik vərdişlər təzyiq göstəricilərini müvəqqəti olaraq yüksəldə bilər.
Bunlara daxildir:
ölçmədən əvvəl fiziki fəaliyyət;
qəhvə, tünd çay və enerji içkilərinin qəbulu;
siqaret çəkmək;
stress və emosional gərginlik;
sidik kisəsinin dolu olması.
Bundan əlavə, tonometrin manjetinin düzgün seçilməsi də böyük əhəmiyyət daşıyır. Çox dar və ya həddindən artıq geniş manjet cihazın təzyiqi olduğundan yüksək və ya aşağı göstərməsinə səbəb ola bilər.
Ev şəraitində istifadə üçün mütəxəssislər çiyinə taxılan avtomatik tonometrlərə üstünlük verilməsini tövsiyə edirlər. Onların nəticələri biləyə taxılan cihazlarla müqayisədə adətən daha dəqiq olur.
Təzyiq gündəliyi aparmaq niyə vacibdir?
Birdəfəlik ölçmə insanın real vəziyyətini tam əks etdirməyə bilər. Həkimlər təzyiqin hər gün, imkan daxilində səhər və axşam eyni saatlarda ölçülərək qeydə alınmasını tövsiyə edirlər.
Gündəlikdə aşağıdakı məlumatların qeyd edilməsi faydalıdır:
arterial təzyiq göstəriciləri;
nəbzin tezliyi;
ölçmənin tarixi və vaxtı;
nəticəyə təsir edə biləcək hallar (stress, fiziki fəaliyyət, dərman qəbulu və s.).
Bu məlumatlar həkimə xəstənin vəziyyətini daha düzgün qiymətləndirməyə və lazım gəldikdə müalicəni tənzimləməyə kömək edir.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əgər evdə aparılan ölçmələr zamanı təzyiq davamlı olaraq yüksək çıxırsa və ya sağ və sol qol arasında fərq 10 mm Hg-dən çox olursa, ailə həkiminə və ya kardioloqa müraciət etmək lazımdır.
Aşağıdakı əlamətlər yüksək təzyiqlə birlikdə müşahidə olunarsa, dərhal təcili tibbi yardım çağırılmalıdır:
güclü sinə ağrısı;
nəfəs darlığı;
nitq pozğunluğu;
qəfil zəiflik və ya ətrafların keyiməsi;
görmənin kəskin pisləşməsi;
şiddətli baş ağrısı;
huşun itməsi.
Həkimlərin sözlərinə görə, bu simptomlar həyati təhlükə yaradan vəziyyətlərin əlaməti ola bilər və təxirəsalınmaz tibbi müdaxilə tələb edir.
Sunay Aydın
