Yay aylarında havanın temperaturunun yüksəlməsi ilə birlikdə qida zəhərlənməsi hallarında da artım müşahidə olunur. Xüsusilə açıq havada keçirilən pikniklər, çimərlik istirahətləri, küçə yeməkləri və düzgün saxlanılmayan ərzaqlar sağlamlıq üçün ciddi risk yaradır.
Həkimlərin sözlərinə görə, isti hava bakteriyaların və digər mikroorqanizmlərin çoxalmasını sürətləndirdiyi üçün qidaların xarab olma müddəti əhəmiyyətli dərəcədə qısalır.
Azpost.info -nun məlumatına görə, mütəxəssislər bildirirlər ki, qida zəhərlənmələrinin böyük hissəsinin qarşısını sadə gigiyena qaydalarına əməl etməklə almaq mümkündür.
Mikrobioloqların sözlərinə görə, 20-40 dərəcə arasında olan temperatur bakteriyaların inkişafı üçün ən əlverişli mühit hesab edilir. Yay aylarında isə bişmiş yeməklər, süd məhsulları, mayonezli salatlar, ət və balıq məhsulları soyuducudan kənarda qaldıqda təhlükə sürətlə artır. Məsələn, otaq temperaturunda bir neçə saat saxlanılan bişmiş toyuq və ya ət yeməyində bakteriyaların sayı dəfələrlə arta bilər. Bu isə həmin qidanın istehlakını təhlükəli edir.
Ən çox hansı məhsullar risk yaradır?
Həkimlər bildirirlər ki, yay mövsümündə aşağıdakı məhsullara – ət və toyuq məhsulları, balıq və dəniz məhsulları, süd və süd məhsulları, mayonezlə hazırlanan salatlar, kremlə hazırlanan tort və şirniyyatlar, küçədə satılan, saxlanma şəraiti məlum olmayan qidalara qarşı daha diqqətli olmaq lazımdır. Xüsusilə açıq havada satılan dönər, kabab, fast-food məhsulları və süd əsaslı desertlər alınarkən onların hazırlanma və saxlanma şəraitinə diqqət yetirmək vacibdir.
Qida zəhərlənməsi adətən qidanın qəbulundan bir neçə saat sonra özünü göstərir. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır: ürəkbulanma, qusma, qarında güclü ağrılar, ishal, hərarətin yüksəlməsi, halsızlıq və başgicəllənmə.
Bəzi hallarda orqanizmdə ciddi maye itkisi baş verir ki, bu da xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olan insanlar üçün təhlükəli ola bilər.
Həkimlərin 6 vacib tövsiyəsi
Ət, balıq, süd məhsulları və bişmiş yeməklər mümkün qədər tez soyuducuya yerləşdirilməlidir. Yay aylarında bu məhsulların iki saatdan artıq otaq temperaturunda qalması məsləhət görülmür.
Bazardan və ya marketdən alınan məhsulların üzərində torpaq, pestisid qalıqları və müxtəlif mikroorqanizmlər ola bilər. Onları axar su altında diqqətlə yumaq vacibdir.
Çiy ətin istifadə olunduğu bıçaq və doğrama taxtasında hazır yeməkləri doğramaq bakteriyaların digər məhsullara keçməsinə səbəb ola bilər.
Satış nöqtəsinin gigiyenik vəziyyəti, məhsulların soyuducuda saxlanılması və satıcının sanitariya qaydalarına əməl etməsi diqqətlə qiymətləndirilməlidir.
İsti havalarda orqanizm daha çox maye itirir. Təmiz su içmək həm susuzlaşmanın, həm də qida zəhərlənməsi zamanı yaranan ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Əgər məhsulun qoxusunda, rəngində və ya dadında dəyişiklik hiss olunursa, onu istifadə etmək olmaz. “Yazıqdır” düşüncəsi ilə xarab olmuş qidanı yemək sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
Zəhərlənmə zamanı nə etmək lazımdır?
Mütəxəssislər ilk növbədə bol maye qəbul etməyi tövsiyə edirlər. Orqanizmdə su və duz balansının qorunması böyük əhəmiyyət daşıyır. Ağır əlamətlər – yüksək hərarət, qanlı ishal, davamlı qusma, huşun pozulması və ya güclü susuzlaşma müşahidə edilərsə, vaxt itirmədən tibb müəssisəsinə müraciət olunmalıdır.
Həkim məsləhəti olmadan antibiotik və ya digər dərmanlardan istifadə etmək düzgün hesab edilmir. Müalicə zəhərlənmənin səbəbinə və xəstənin vəziyyətinə uyğun təyin edilməlidir.
Yay aylarında qida zəhərlənmələrinin artmasının əsas səbəbi yüksək temperaturun bakteriyaların sürətlə çoxalmasına şərait yaratmasıdır. Lakin düzgün saxlanma qaydalarına riayət etmək, gigiyenaya diqqət yetirmək və şübhəli məhsullardan uzaq durmaqla bu riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qida təhlükəsizliyi yalnız istehsalçıların deyil, həm də istehlakçıların məsuliyyətidir. Sadə görünən ehtiyat tədbirləri yay istirahətinin xoşagəlməz sağlamlıq problemi ilə nəticələnməsinin qarşısını ala bilər.
Sunay Aydın
