İnsanların evlilik haqqında təsəvvürü çox vaxt gənclik, övlad sahibi olmaq və ailə qurmaqla əlaqələndirilir. Halbuki həyatın sonrakı mərhələlərində də insanın sevgi, yaxınlıq və birlikdə yaşamaq ehtiyacı davam edir. Məhz buna görə 70-80 yaşlarında yenidən ailə quran insanların hekayələri cəmiyyətdə həm təəccüb, həm də maraq doğurur.
Son günlər 81 yaşlı sabiq mədəniyyət naziri Polad Bülbüloğlunun yenidən evlənməsi ilə bağlı yayılan məlumatlar da bu mövzunu gündəmə gətirib. Lakin məsələ yalnız konkret bir şəxsin şəxsi həyatı ilə məhdudlaşmır. Əsas sual daha ümumidir: İnsanları 70-80 yaşdan sonra yenidən evlənməyə nə vadar edir?
Sevgi və yaxınlıq ehtiyacı yaşla yox olmur
Psixoloqların yanaşmasına görə, insanın emosional yaxınlığa ehtiyacı yaşla avtomatik olaraq itmir.
İnsan yaşlandıqca həyatının ritmi dəyişir. İş həyatı başa çatır, övladlar öz ailələrini qurur, dostların və həmyaşıdların bir qismi həyatdan gedir. Nəticədə insanın sosial çevrəsi əvvəlki illərlə müqayisədə darala bilər.
Belə vəziyyətdə yanında etibar etdiyi, söhbət edə bildiyi və gündəlik həyatını bölüşə biləcəyi bir insanın olması daha böyük əhəmiyyət qazana bilər.
Bu baxımdan gec yaşda evlilik bəzən gənclikdəki evlilikdən də fərqli motivasiya daşıyır.
Burada əsas məqsəd uşaqlar böyütmək və ailənin maddi əsasını qurmaq deyil, həyatı birlikdə yaşamaq və emosional yoldaşlıq ola bilər.
Yalnızlıq insanı münasibət axtarmağa sövq edə bilər
Yaşlı insanların yenidən münasibət qurmasının ən mühüm səbəblərindən biri tənhalıqdır.
Uzun illər davam edən evlilikdən sonra həyat yoldaşını itirmək və ya boşanmaq insan üçün böyük dəyişiklik yaradır. İnsan birdən-birə gündəlik həyatını paylaşdığı şəxsdən məhrum olur.
Səhər danışacaq, gün ərzində baş verən hadisəni bölüşəcək, axşam birlikdə vaxt keçirəcək bir insanın olmaması psixoloji baxımdan ağır ola bilər.
Bu səbəbdən bəzi insanlar müəyyən müddət sonra yenidən münasibət qurmağa hazır olurlar.
Burada söhbət yalnız fiziki tək qalmaqdan getmir. Emosional tənhalıq da mühüm faktordur.
“Bu yaşda nə lazımım var?” düşüncəsi niyə doğru deyil?
Cəmiyyətin müəyyən hissəsində belə bir stereotip mövcuddur: insan müəyyən yaşdan sonra romantik münasibətlərə ehtiyac duymamalıdır.
Əslində isə yaş artdıqca insanın hissləri və yaxınlıq ehtiyacı yox olmur.
Sadəcə münasibətə baxış dəyişir.
Gənclikdə insanlar daha çox ehtiras, ailə qurmaq, uşaqlar və gələcək planları üzərində düşünə bilərlər. Yaşlılıqda isə qarşılıqlı hörmət, sakitlik, etibar, söhbət etmək və bir-birinin yanında olmaq daha ön plana çıxa bilər.
Bu baxımdan 70 yaşında başlayan münasibətlə 25 yaşında başlayan münasibəti eyni meyarlarla qiymətləndirmək düzgün deyil.
Övladların münasibəti də mühüm rol oynayır
Yaşlı insanların yenidən evlənməsi zamanı ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri də övladların reaksiyasıdır.
Bəzən yetkin övladlar valideynlərinin yenidən ailə qurmasını qəbul etməkdə çətinlik çəkirlər. Bunun arxasında müxtəlif səbəblər ola bilər: mirasla bağlı narahatlıq, ailə əmlakının bölünməsi qorxusu, yeni həyat yoldaşına etimadsızlıq və ya sadəcə valideyni əvvəlki həyat yoldaşının xatirəsinə bağlamaq istəyi.
Lakin valideynin yaşının çox olması onun şəxsi qərar vermək hüququnu aradan qaldırmır.
Əgər iki yetkin insan münasibətlərini könüllü şəkildə qurursa və burada məcburiyyət və ya sui-istifadə yoxdursa, onların qərarına hörmət etmək vacibdir.
Bəzən insan ikinci həyatına məhz pensiyadan sonra başlayır
Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, bəzi insanlar üçün yaşlılıq həyatın “son mərhələsi” yox, tamamilə yeni dövr kimi başlayır.
İşdən ayrılmaq insanın gündəlik həyatında böyük boşluq yarada bilər. Bu boşluq səyahət, yeni hobbilər, sosial fəaliyyət və yeni münasibətlərlə doldurula bilər.
İnsan özünü yalnız keçmişi ilə deyil, indiki həyatı ilə də əlaqələndirmək istəyir.
Yeni münasibət də bu dəyişimin bir hissəsi ola bilər.
Yaş fərqi niyə cəmiyyətdə daha çox müzakirə olunur?
Yaşlı insanların evliliyində böyük yaş fərqi olduqda ictimai maraq daha da artır.
Burada iki fərqli yanaşma ortaya çıxır.
Bir tərəf bunu qeyri-adi hesab edir və münasibətin arxasında başqa motivlərin ola biləcəyini düşünür. Digər tərəf isə hesab edir ki, yetkin insanların münasibətində əsas meyar yaş deyil, qarşılıqlı razılıq və münasibətin sağlamlığıdır.
Əslində konkret insanların münasibəti barədə kənardan hökm vermək çətindir. Yaş fərqi avtomatik olaraq münasibətin saxta və ya səmimi olduğunu göstərmir.
Əsas məsələ insanın neçə yaşında olması deyil
70, 80 və ya 90 yaşında insanın sevə, aşiq ola, qısqana, darıxa və kiminsə yanında özünü xoşbəxt hiss edə bilməsi tamamilə təbii haldır. İnsan yaşlandıqca bəzi fiziki imkanlarını itirə bilər, amma emosional ehtiyacları avtomatik olaraq yox olmur.
Bəlkə də buna görə gec yaşda qurulan münasibətlərə “artıq gecdir” prizmasından baxmaq düzgün deyil. Çünki insan üçün həyatın hansı yaşda bitdiyini təqvim müəyyən etmir.
Bəzən 80 yaşında qurulan münasibət insanın həyatına yeni bir başlanğıc hissi gətirə bilər.
Və bəlkə də bu hadisələrin cəmiyyətdə yaratdığı əsas sual “Bu yaşda niyə evləndi?” deyil, “İnsan niyə hər yaşda sevmək və sevilmək istəyir?” olmalıdır.
S.Aydın
