Bu günün valyuta məzənnələri
Qlobal iqtisadi sistemdə hər bir müstəqil dövlətin öz milli valyutasının olması qəbul edilmiş norma olsa da, dünyada rəsmi pul vahidi olmayan və ya xarici valyutalardan asılı olan ölkələr mövcuddur.
Milli valyutanın olmaması bəzən iqtisadi zərurətdən, bəzən isə siyasi sabitliyi qorumaq məqsədindən qaynaqlanır. AzPost xəbər verir ki, bu tip dövlətlər “dollarlaşma” siyasəti yürüdərək, daxili bazarda ABŞ dolları və ya qonşu ölkələrin pullarından istifadə edirlər. Xarici iqtisadçı mütəxəssis Milton Fridman qeyd edirdi ki, inflyasiyanın qarşısını almaq və maliyyə sistemini xarici şoklardan qorumaq üçün zəif iqtisadiyyatlı ölkələrin stabil xarici valyutaya keçməsi ən effektiv çıxış yollarından biridir.
Bu ölkələr arasında ən tanınmışı Ekvadordur; bu ölkə 2000-ci ildə dərin iqtisadi böhran nəticəsində öz milli pulu olan “sukre”dən imtina edərək rəsmi olaraq ABŞ dollarına keçmişdir. Mərkəzi Amerikada yerləşən Salvador və Okeaniyada yerləşən Palau, Mikroneziya kimi kiçik ada dövlətləri də öz pul vahidlərinə sahib deyil və birbaşa xarici valyutadan istifadə edirlər. Avropanın “cırtdan” dövlətləri olan Andorra, Monako, San-Marino və Vatikan isə Avropa İttifaqının üzvü olmasalar da, xüsusi sazişlər əsasında avrodan rəsmi pul vahidi kimi yararlanırlar.
Mütəxəssislərin rəyinə görə, milli valyutanın olmaması ölkənin pul-kredit siyasəti üzərindəki nəzarətini itirməsi demək olsa da, bu, xarici investorlar üçün böyük inam yaradır və məzənnə riskini sıfıra endirir. Lakin xarici iqtisadi təhlilçilər vurğulayırlar ki, bu sistemin ən böyük çatışmazlığı ölkənin öz emissiya gəlirlərindən məhrum olması və daxili iqtisadiyyatı tənzimləmək üçün çevik alətlərin yoxluğudur. Məsələn, Zimbabve hiperinflyasiya dövründə öz pulunu dəfələrlə dəyişmiş, sonda isə bir neçə xarici valyutanın (dollar, yuan, funt-sterlinq) eyni vaxtda dövriyyəsinə icazə vermişdi.
