Türkiyənin şimal-qərbində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı alimlər təxminən 86 min il əvvələ aid insan fəaliyyətinin izlərini aşkar ediblər. Sensasion tapıntı Çanaqqala vilayətində, Bahadırlı kəndi yaxınlığında yerləşən İnkaya mağarasında əldə olunub.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Daily Galaxy məlumat yayıb.
Orta Paleolit dövrünə aid nadir tapıntı
İnkaya mağarası ilk dəfə 2016-cı ildə Ankara Universitetinin professoru İsmayıl Özərin rəhbərlik etdiyi elmi ekspedisiya zamanı diqqət mərkəzinə düşüb. Həmin vaxtdan burada Orta Paleolit dövrünə aid genişmiqyaslı arxeoloji qazıntılar aparılır. Son ekspedisiyada 20-yə yaxın mütəxəssis iştirak edib. Tədqiqatlar mağaranın şərq yamacında aparılıb və ən qədim artefaktlar da məhz burada aşkar olunub.
Professor Özərin sözlərinə görə, bu kəşf bölgə haqqında indiyədək mövcud olan elmi təsəvvürləri dəyişir. Əvvəllər Çanaqqalada Paleolit dövrünə aid izlərin çox az olduğu düşünülürdü. Yeni tapıntılar isə ərazinin Türkiyənin ən zəngin qədim yaşayış məskənlərindən biri olduğunu göstərir.
Qədim insanlar niyə məhz bu mağaranı seçiblər?
Araşdırmalar göstərir ki, İnkaya mağarası sadəcə müvəqqəti sığınacaq olmayıb, qədim insanların daimi yaşayış yeri kimi istifadə olunub. Bunun əsas səbəbləri yaxınlıqda su mənbələrinin olması və mağaranın ətrafında zəngin çaxmaqdaşı yataqlarının yerləşməsi olub. Əksər qədim yaşayış məskənlərində insanlar daş materialını uzaq məsafədən daşımalı olurdular. İnkaya sakinləri isə əmək alətlərini hazırlamaq üçün lazım olan xammalı birbaşa mağaranın yaxınlığından əldə ediblər.
Bundan əlavə, mağaranın Anadolu ilə Balkanların kəsişməsində yerləşməsi onu qədim insanların miqrasiya yollarının öyrənilməsi baxımından da mühüm məkana çevirir.
Yüzlərlə daş alət aşkarlandı
Qazıntılar zamanı müxtəlif ölçü və formalarda yüzlərlə çaxmaqdaşından hazırlanmış əmək aləti tapılıb.
Onların arasında mişarı xatırladan dişli alətlər, qatran vasitəsilə taxta, sümük və ya buynuza bərkidilmiş mürəkkəb alətlər, heyvan dərisinin emalı və torpaq işləri üçün istifadə edilən qaşıyıcı və qazıcı alətlər var. Alimlər bu artefaktlar üzərində mikroskopik analiz aparmağa hazırlaşırlar. Məqsəd alətlərin istifadə izlərini müəyyən edərək onların hansı işlərdə istifadə olunduğunu dəqiqləşdirməkdir.
Cavabsız qalan suallar
Bütün bu tapıntılara baxmayaraq, mağarada insan və ya heyvan sümükləri, eləcə də qədim bitki qalıqları aşkar edilməyib. Bu səbəbdən alimlər qədim insanların texnologiyası barədə kifayət qədər məlumat əldə etsələr də, onların qidalanması və gündəlik həyatı haqqında hələ də dəqiq nəticəyə gələ bilmirlər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, İnkaya mağarasında tapılan hər yeni artefakt 86 min il əvvəl yaşamış insanların həyatının sirrlərini bir qədər də aydınlaşdırmağa kömək edəcək.
Nadir Talıblı
