Yol hərəkətində polis və digər operativ nəqliyyat vasitələrinin bəzi qaydalardan kənara çıxması sürücülər arasında tez-tez müzakirə olunur. Xüsusilə YPX avtomobilinin qırmızı işıqda keçməsi, sürət həddini aşması və ya digər hərəkət manevrləri sual yaradır. Azərbaycan qanunvericiliyi isə üstün keçid hüququ olan operativ nəqliyyat vasitələri üçün müəyyən hallarda istisnalar nəzərdə tutur.
YPX avtomobilləri qayda poza bilər?
«Yol hərəkəti haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununda üstün keçid hüququ olan nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti ilə bağlı xüsusi müddəa mövcuddur.
Qanunun 74-cü maddəsinə əsasən, üstün keçid hüququ olan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü yol hərəkətinin digər iştirakçıları üçün təhlükəli vəziyyət yaratmamaq şərtilə qanunun tələblərindən kənara çıxa bilər.
Bu o deməkdir ki, operativ tapşırıq yerinə yetirən YPX avtomobilinin müəyyən yol hərəkəti qaydalarından kənara çıxmasına qanunla imkan verilir. Lakin bu hüquq məhdudiyyətsiz deyil.
Əsas şərt digər hərəkət iştirakçıları üçün təhlükə yaradılmamasıdır.
Xüsusi siqnallar olmalıdır
Qanunda üstün keçid hüququ olan operativ nəqliyyat vasitələri üçün xüsusi tələblər də müəyyənləşdirilib.
Belə nəqliyyat vasitələrinin xüsusi səs siqnalı və sayrışan işıq siqnalı olmalıdır.
Bu siqnallar operativ nəqliyyat vasitəsinin digər hərəkət iştirakçıları tərəfindən vaxtında tanınması və ona yol verilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Yəni YPX avtomobilinin sadəcə polisə məxsus olması avtomatik olaraq ona bütün yol hərəkəti qaydalarını pozmaq hüququ vermir.
Qanunda nəzərdə tutulan istisnadan istifadə üçün həm üstün keçid hüququ, həm də müvafiq xüsusi siqnallar məsələsi nəzərə alınmalıdır.
Bu qayda hansı hallarda tətbiq olunur?
Operativ nəqliyyat vasitəsinin hərəkət zamanı adi qaydalardan kənara çıxması onun xidməti zərurəti ilə bağlı ola bilər.
Məsələn, təcili hadisə yerinə getmək, yol-nəqliyyat hadisəsinə müdaxilə etmək və ya digər operativ tapşırığın icrası zamanı vaxt amili əhəmiyyət daşıya bilər.
Belə vəziyyətlərdə qanun operativ nəqliyyat vasitəsinə müəyyən üstünlüklər verir.
Lakin bu üstünlük digər sürücülərin həyat və sağlamlığını riskə atmaq üçün əsas deyil. Xüsusi siqnalların aktivləşdirilməsi belə sürücünü təhlükəsiz hərəkət etmək öhdəliyindən azad etmir.
Digər sürücülər nə etməlidir?
Operativ nəqliyyat vasitəsi xüsusi səs və işıq siqnallarından istifadə etdikdə digər hərəkət iştirakçıları onun hərəkətinə şərait yaratmalıdır.
Bu səbəbdən sürücülər YPX avtomobilinin arxadan yaxınlaşdığını gördükdə panikaya düşmədən təhlükəsiz şəkildə ona yol verməlidirlər.
YPX avtomobilinin üstün keçid hüququ olması digər sürücülərin təhlükəsizliyini təmin etmək tələbini aradan qaldırmır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan qanunvericiliyi müəyyən hallarda üstün keçid hüququ olan operativ nəqliyyat vasitələrinə yol hərəkəti qaydalarından kənara çıxmağa imkan verir. Lakin bunun əsas şərti digər hərəkət iştirakçıları üçün təhlükəli vəziyyət yaradılmamasıdır.
