İnsan orqanizmi hər gün müxtəlif maddələrlə təmasda olur. Hava, qida, tütün tüstüsü və alkoqol vasitəsilə orqanizmə müxtəlif zərərli maddələr daxil ola bilər. Lakin bədənin öz qaraciyər, böyrək və həzm sistemi bu maddələrin emalında və xaric edilməsində əsas rol oynayır.
Bəzi qidalar isə tərkibindəki antioksidantlar, lif və digər faydalı maddələr hesabına bu sistemlərin normal fəaliyyətini dəstəkləyə bilər.
Limon
Limon antioksidantlarla zəngindir. Bu maddələr hüceyrələri oksidləşdirici stresdən qorumağa kömək edir. Mədə problemi olmayan insanlar limon suyunu suya və ya yeməklərə əlavə edə bilərlər.
Acı bibər
Acı bibərin əsas aktiv maddəsi kapsaisindir. O, bibərə kəskin dad verir və maddələr mübadiləsinə təsir göstərə bilər. Acı qidalar bəzi insanlarda həzmi də stimullaşdırır.
Alma
Alma lif, xüsusilə də pektin baxımından zəngindir. Lif bağırsaqların normal fəaliyyətini dəstəkləyir və həzm sisteminin sağlamlığı üçün faydalıdır.
Pomidor souslu makaron
Tam taxıllı makarondan hazırlanmış yemək liflə zəngin ola bilər. Pomidor isə likopen adlı antioksidant ehtiva edir. Reyhan da müxtəlif bitki mənşəli antioksidantların mənbəyidir.
Bu məhsulların birlikdə istifadəsi balanslı qidalanmanın bir hissəsi ola bilər.
Cəfəri
Cəfərinin tərkibində çoxlu faydalı bitki maddələri var. Eyni zamanda, yüksək su tərkibi və bəzi komponentləri onun yüngül sidikqovucu təsir göstərə bilməsinə səbəb olur.
Lakin cəfərinin orqanizmdən “toksinləri təmizləməsi” fikrini mütləq tibbi fakt kimi qəbul etmək düzgün deyil. Zərərli maddələrin xaric edilməsində əsas işi böyrəklər və qaraciyər görür.
Zəncəfilli ilıq su
İlıq su orqanizmin maye balansını qorumağa kömək edir. Zəncəfil isə həzm prosesinə və maddələr mübadiləsinə müəyyən təsir göstərə bilər.
Amma zəncəfilli suyun xüsusi “detoks” müalicəsi olduğu barədə güclü elmi sübut yoxdur.
Giləmeyvələr
Çiyələk, böyürtkən, qaragilə və digər giləmeyvələr vitaminlər, lif və antioksidantlarla zəngindir.
Onların müntəzəm və balanslı qidalanmanın tərkibində istifadəsi ümumi sağlamlıq üçün faydalıdır və qaraciyərin normal fəaliyyətini dəstəkləyən qida rasionunun bir hissəsi ola bilər.
Çuğundur
Çuğundur fol turşusu, lif və digər faydalı maddələrlə zəngindir. Onun tərkibindəki nitratlar damarların fəaliyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Çuğundurun qaraciyər və həzm sisteminə faydalı olması barədə araşdırmalar olsa da, onu “orqanizmi toksinlərdən təmizləyən vasitə” kimi təqdim etmək düzgün olmaz.
Bu məhsulların heç biri orqanizmi bir neçə saat ərzində “toksinlərdən təmizləmir”. Sağlam insanlarda zərərli maddələrin emalında əsas rol qaraciyər və böyrəklərə məxsusdur.
Ona görə də sağlam qidalanmanın əsas prinsipləri daha vacibdir: kifayət qədər su içmək, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, lifli qidalar qəbul etmək, alkoqol və tütün istifadəsini məhdudlaşdırmaq və balanslı qidalanmaq.
Sunay Aydın
