Dünyanın ən nüfuzlu pasport reytinqlərindən biri olan Henley Passport Index 2026-cı il üzrə göstəricilərini açıqlayıb.
Azpost.info bildirir ki, reytinq vətəndaşların əvvəlcədən viza almadan, gəlişdə viza və ya elektron səyahət icazəsi ilə gedə bildiyi istiqamətlərin sayına əsasən hazırlanır. İndeks 199 pasportu və 227 səyahət istiqamətini əhatə edir və aylıq yenilənir.
Azərbaycan 67-ci yerdədir
Azərbaycan pasportu 2026-cı ilin reytinqində 67-ci pillədə qərarlaşıb.
Azərbaycan vətəndaşları 70 istiqamətə əvvəlcədən viza almadan, gəlişdə viza və ya elektron viza vasitəsilə səfər edə bilirlər. Azərbaycan reytinqdə ötən illə müqayisədə 3 pillə irəliləyib.
Bu göstərici Azərbaycanı dünya pasportları arasında orta qrupun yuxarı hissəsində yerləşdirir.
Sinqapur liderliyini qoruyur
Reytinqin lideri yenə Sinqapurdur. Sinqapur pasportu sahibləri 192 istiqamətə əvvəlcədən viza almadan səfər edə bilirlər. Ölkə ardıcıl üçüncü il dünyanın ən güclü pasportuna sahibdir.
İkinci pilləni Yaponiya və Cənubi Koreya bölüşür.
İlk sıralarda Avropa ölkələri də üstünlük təşkil edir. Fransa, Almaniya, İtaliya, İspaniya və digər Avropa dövlətlərinin pasportları dünyanın ən çox istiqamətinə sərbəst çıxış imkanları yaradır.
ABŞ geriləyib
ABŞ pasportu isə əvvəlki illərlə müqayisədə mövqeyini itirməkdə davam edir. 2026-cı il reytinqində ABŞ 10-cu yerdədir və amerikalılar üçün 180 istiqamətə əvvəlcədən viza tələb olunmur.
Henley Passport Index-in 20 illik məlumatları göstərir ki, pasportların gücü zamanla ciddi şəkildə dəyişə bilir. Reytinqdə ölkələrin diplomatik əlaqələri, qarşılıqlı vizasız rejimlər və beynəlxalq əməkdaşlıq mühüm rol oynayır.
Ən zəif pasport hansıdır?
Reytinqin sonuncu pilləsində Əfqanıstan qərarlaşıb.
Əfqanıstan pasportu ilə cəmi 24 istiqamətə əvvəlcədən viza almadan səfər etmək mümkündür. Bu, dünyanın ən güclü və ən zəif pasportları arasında 168 istiqamətlik fərq olduğunu göstərir.
Azərbaycan hansı ölkələri qabaqlayır?
Azərbaycanın 67-ci pillədə olması onu bir sıra ölkələrdən yuxarı yerləşdirir. Məsələn, 2026-cı ilin yanvar reytinqində Ermənistan 71-ci, Gürcüstan isə daha yüksək mövqedə qərarlaşıb. Azərbaycan 70 istiqamət göstəricisi ilə region ölkələri arasında orta-yuxarı mövqedədir.
Pasportun gücü nə deməkdir?
Henley Passport Index-də “güclü pasport” dedikdə onun sahibinin əvvəlcədən viza almadan gedə bildiyi ölkə və ərazilərin sayı nəzərdə tutulur.
Reytinqdə viza tələb olunan ölkələr üçün bal verilmir. Vizasız girişlə yanaşı, gəlişdə viza və müəyyən hallarda əvvəlcədən hökumət təsdiqi tələb etməyən elektron səyahət icazəsi də indeksin hesablanmasında nəzərə alınır. Əvvəlcədən təsdiqlənmiş e-viza isə vizasız giriş hesab edilmir.
Azərbaycanın göstəricisi nə deyir?
Azərbaycanın 67-ci yerdə olması və 70 istiqamətə çıxış imkanının olması son illərdə pasportun mobilliyinin müəyyən qədər yaxşılaşdığını göstərir.
Lakin dünya üzrə orta göstərici də yüksəlir. Henley & Partners-ın 2026-cı il 20 illik təhlilinə görə, hazırda orta hesabla bir pasport sahibinə 108 istiqamətə vizasız giriş imkanı verir. 2006-cı ildə bu göstərici cəmi 58 istiqamət idi.
Bu baxımdan Azərbaycan üçün əsas məsələ yalnız reytinqdə bir neçə pillə irəliləmək deyil, vətəndaşların daha çox ölkəyə vizasız və sadələşdirilmiş qaydada səfər imkanının yaradılmasıdır.
Nadir Talıblı
