Yemək
Sevdiyiniz yeməklərdən həzz alaraq arıqlamaq mümkündürmü? Alimlərin yeni araşdırması artıq çəki ilə mübarizədə gözlənilməz perspektiv təklif edir.
AzPost Facebook-da dietoloq Oleq Şvetsin mesajına istinadən dadlı yeməyin arıqlama prosesinə necə təsir edə biləcəyindən bəhs edir.
Alimlərin yeni araşdırması nə ilə bağlıdır?
Məlum olub ki, problem çox vaxt yeməyə həddindən artıq sevgidə deyil, əksinə – ondan həzz almaq qabiliyyətinin azalmasındadır.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, artıq çəkili və obez insanlar çox vaxt sağlam çəkiyə malik insanlardan daha az yeməkdən həzz alırlar. Yüksək yağlı qidaların davamlı istehlakı, zaman keçdikcə beyni bu cür qidaları daha az doyurucu və zövqlü kimi qəbul etməyə “məşq etdirə” bilər. Bu, beynin mükafat mərkəzini pozur.
Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr bu prosesdə əsas rolu neyrotenzin zülalının oynadığını göstərdi . Yüksək yağlı qida ilə qidalanan gəmiricilərin beynində onun səviyyəsi süni şəkildə bərpa edildikdə, onların qidaya sağlam reaksiyası geri qayıtdı və həddindən artıq yeməyə meyli əhəmiyyətli dərəcədə azaldı. Bu onu göstərir ki, yeməkdən həzz almaq qabiliyyətini bərpa etmək, onu bastırmaq əvəzinə, zehinli yemək və yemək davranışını dəyişdirmək üçün açar ola bilər.
Bu yanaşma, əsasən iştahı yatırmaqla işləyən müasir məşhur GLP-1 əsaslı arıqlama dərmanlarından (Ozempic kimi) əsaslı şəkildə fərqlənir. Yeni araşdırma beyinin mükafatlandırma sisteminin sağlam funksiyasını bərpa etməyə diqqət yetirməyi təklif edir. Axı yeməkdən həzz almaq mühüm təkamül mexanizmidir. Bu pozulduqda, insanlar vərdişdən, cansıxıcılıqdan və ya stressdən , həqiqi həzz almadan yeməyə başlayırlar, bu da həddindən artıq yeməyə səbəb olur.
Tədqiqat siçanlar üzərində aparılsa da, elm adamları nəticələrin insanlar üçün də ümidverici olduğuna inanırlar, çünki gəmiricilər və insanlarda beyin mexanizmləri və kimyası əsasən oxşardır. Qeyd etmək lazımdır ki, piylənmənin müalicəsində bir çox irəliləyişlər, o cümlədən semaqlutid kimi dərmanların inkişafı gəmiricilər üzərində aparılan tədqiqatlarla başlamışdır.
Yeməkdən zövq alırsınız?
Mükafat mərkəzinizin düzgün işlədiyini necə bilirsiniz? Yemək yeyərkən özünüzdən soruşun: “Mən hələ də bundan həzz alırammı?” Bunu dərk etmək sizə fasilə verməyə və şüurlu seçim etməyə kömək edəcək. Onu dadmadan avtomatik yeyirsiniz, yoxsa cansıxıcılıqdan qəlyanaltıya əlinizi uzadırsınız.
Tədqiqatlar xatırladır: qida yanacaqdan daha çox şeydir. Emosiyalar və həzzlə sıx bağlıdır. Diqqətlə yeməyə, nəinki dadlı, həm də qidalandırıcı qidalar seçməyə, sağlam maddələrlə sınaqdan keçirməyə və tələsmədən hər dişləmədən həzz almağa çalışın.
Həddindən artıq yemək və ya həzz almadan yeməklə mübarizə aparırsanız, bu, təkcə iradə ilə bağlı deyil, elm adamlarının gələcəkdə düzəldiləcəyinə ümid etdikləri beyindəki bioloji dəyişikliklər ola bilər.
