Gün ərzində uzun müddət oturmaq müasir həyatın ən adi vərdişlərindən birinə çevrilib. Ofisdə, avtomobildə, evdə və kompüter qarşısında keçirilən saatlar fiziki hərəkəti azaldır. Halbuki sağlam qalmaq üçün mütləq idman zalına getmək və ağır məşqlər etmək tələb olunmur. Adi sürətli yeriş də fiziki aktivliyin mühüm formalarından biridir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, böyüklər həftə ərzində ən azı 150-300 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik etməlidir. Bu, həftədə 5 gün gündə 30-60 dəqiqə hərəkət deməkdir. Daha intensiv fiziki fəaliyyət seçilərsə, həftədə 75-150 dəqiqə də kifayət edə bilər.
Burada maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, fiziki aktivlik yalnız idman hesab olunmur. Piyada getmək, pilləkənlə qalxmaq, ev işləri görmək, velosiped sürmək və bağda işləmək də hərəkət sayılır.
Ürək və damarlar üçün əhəmiyyəti
Müntəzəm fiziki aktivlik ürək-damar xəstəlikləri, insult, yüksək təzyiq və 2-ci tip diabet də daxil olmaqla bir sıra xroniki xəstəliklərin riskinin azalması ilə əlaqələndirilir. ÜST fiziki aktivliyin depressiya və narahatlıq əlamətlərinin azalmasına, yuxunun və ümumi rifahın yaxşılaşmasına da kömək etdiyini bildirir.
Fiziki hərəkətin başqa üstünlüyü çəkiyə nəzarətlə bağlıdır. İnsan gün ərzində qəbul etdiyi enerjidən daha azını sərf edirsə, artıq enerji zamanla çəki artımına səbəb ola bilər. Gəzinti isə enerji sərfiyyatını artırmağın ən sadə yollarından biridir.
10 dəqiqə də faydalıdır
Əvvəllər fiziki aktivliyin mütləq uzunmüddətli məşq şəklində olması barədə təsəvvür geniş yayılmışdı. Müasir tövsiyələr isə daha çevik yanaşır. ÜST vurğulayır ki, hərəkətin müəyyən miqdarı heç olmamasından yaxşıdır.
Bu o deməkdir ki, gün ərzində bir neçə dəfə 10-15 dəqiqəlik gəzinti də gündəlik aktivliyin artırılmasına kömək edə bilər. Məsələn, işə gedərkən avtomobildən bir qədər uzaqda düşmək, nahar fasiləsində gəzmək və axşam yeməyindən sonra qısa piyada yürüş etmək mümkündür.
Oturmaq da ayrıca problemdir
Fiziki aktivliyin olması uzun müddət fasiləsiz oturmağın mənfi təsirini tamamilə aradan qaldırmır. ÜST uzun müddət oturaq davranışın böyüklərdə ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng və digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli olduğunu bildirir.
Bu səbəbdən kompüter qarşısında işləyən insan üçün əsas məsələ yalnız axşam idman etmək deyil. Gün ərzində hərəkətin artırılması da vacibdir.
Sadə qayda belədir: lift əvəzinə pilləkən, avtomobil əvəzinə qısa məsafədə piyada yol, uzun telefon danışığı zamanı oturmaq əvəzinə gəzmək.
Bədən üçün ən asan məşq bəzən elə gündəlik həyatın özündə olur.
