Təxminən 396 min insanın iştirak etdiyi araşdırma göstərib ki, insanın boyunu və bel çevrəsini nəzərə alan bədən dairəvilik indeksi (BRI) miokard infarktı, yəni ürək tutması riski ilə əlaqəlidir.
Ürək tutmasını proqnozlaşdırmaq qabiliyyətinə görə bu göstərici bədən kütləsi indeksini (BKİ) və digər antropometrik ölçüləri cüzi fərqlə üstələyib.
Nəticələri Journal of Health, Population and Nutrition jurnalında dərc olunan araşdırmada Britaniyanın UK Biobank layihəsinin məlumatlarından istifadə edilib. Yaşları 40–70 arasında olan iştirakçılar orta hesabla 13,3 il ərzində izlənilib. Bu müddətdə 14 419 infarkt hadisəsi qeydə alınıb.
Araşdırmaya görə, BRI göstəricisi ən yüksək olan insanlarda infarkt riski ən aşağı göstəricilərə malik iştirakçılarla müqayisədə digər amillər nəzərə alındıqdan sonra 52 faiz yüksək olub. BRI bir standart kənarlaşma artdıqda isə risk 13 faiz yüksəlib.
Bel çevrəsinin böyüklüyü, bədən kütləsi indeksi və bədən quruluşunu qiymətləndirən bəzi digər göstəricilər də yüksək risklə əlaqəli olub.
Bədən dairəvilik indeksi nədir?
BRI insanın boyu və bel çevrəsi əsasında hesablanır. Bu göstərici bədənin dairəvilik dərəcəsini və qarın nahiyəsində piy toplanmasını dolayı yolla qiymətləndirməyə imkan verir.
Lakin BRI daxili orqanların ətrafında toplanan visseral piyi birbaşa ölçmür.
İnfarkt riskini proqnozlaşdırmaq dəqiqliyinə görə BRI digər göstəriciləri yalnız cüzi fərqlə qabaqlayıb. Onun ən yaxın rəqibi hesab edilən WWI indeksi üzərində üstünlüyü minimal olub. Qadınlarda BRI və WWI oxşar nəticələr göstərib, kişilərdə isə daha yaxşı proqnozlaşdırıcı göstərici BRI olub.
Bu, infarkt riskini dəqiq müəyyənləşdirirmi?
Tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, araşdırma statistik əlaqəni üzə çıxarıb, lakin bədənin daha dairəvi olması və ya qarın nahiyəsində piylənmənin artmasının birbaşa infarkta səbəb olduğunu sübut etmir.
Bundan başqa, yeni göstəricinin cüzi üstünlüyü onun mövcud ürək-damar riskinin qiymətləndirilməsi üsullarını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıracağı demək deyil.
Nəticələrin təsdiqlənməsi üçün müxtəlif əhali qrupları arasında əlavə araşdırmalar aparılmalıdır. Hələlik BRI indeksinin gündəlik klinik praktikada geniş istifadəsini tövsiyə etmək tezdir.
Araşdırmanın əsas mesajı budur: bel çevrəsi və qarın nahiyəsində piylənmə ürək-damar sağlamlığının qiymətləndirilməsində əhəmiyyətli göstəricilər ola bilər. Bununla belə, infarkt riskini yalnız bir indeks əsasında müəyyənləşdirmək düzgün deyil.
Sunay Aydın
