Yay aylarında temperaturun yüksəlməsi ilə avtomobillərin salonunda istilik qısa müddətdə 60-70 dərəcəyə çata bilir. Belə şəraitdə bir çox sürücünün avtomobildə unutduğu plastik su butulkaları ilə bağlı müxtəlif iddialar yayılır. Bəziləri bunun sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yaratdığını, digərləri isə bu fikirlərin şişirdildiyini bildirir.
Plastik butulkaları isti avtomobildə saxlamaq doğrudanmı təhlükəlidir?
Azpost.info -nun məlumatına görə, mütəxəssislər bildirirlər ki, bu məsələyə həm sağlamlıq, həm də ekologiya baxımından yanaşmaq lazımdır.
Qida təhlükəsizliyi üzrə ekspertlərin sözlərinə görə, birdəfəlik istifadə üçün istehsal olunan plastik butulkalar uzun müddət yüksək temperaturun təsiri altında qalmaq üçün nəzərdə tutulmayıb. İsti mühitdə plastik materialın fiziki xüsusiyyətlərində müəyyən dəyişikliklər baş verə bilər. Bu səbəbdən xüsusilə bir neçə dəfə istifadə edilmiş butulkalarda deformasiyalar yaranır, qapaq hissəsi boşalır və qab gigiyenik xüsusiyyətlərini itirə bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, əsas problem insanların eyni birdəfəlik butulkadan həftələrlə istifadə etməsidir. Bu zaman butulkanın ağız hissəsində və içərisində bakteriyaların çoxalma riski artır.
Ekoloqlar hesab edirlər ki, plastik butulkaların yaratdığı əsas problem onların istifadəsindən sonra düzgün utilizasiya edilməməsidir. Dünyada hər il yüz milyardlarla plastik qab istehsal olunur və onların böyük hissəsi təkrar emala göndərilmir. Çaylara, göllərə və dənizlərə atılan plastik tullantılar uzun illər ərzində parçalanmadan qalır. Vaxt keçdikcə onlar xırda hissəciklərə – mikroplastiklərə çevrilir. Bu hissəciklər su hövzələrinə qarışaraq balıqların və digər canlıların orqanizminə daxil olur. Nəticədə mikroplastiklər qida zənciri vasitəsilə yenidən insanların istifadə etdiyi məhsullara qədər gəlib çıxır. Son illər alimlər mikroplastik hissəciklərini içməli suda, dəniz məhsullarında, balda və hətta insan qanında belə aşkar ediblər. Bu sahədə araşdırmalar davam etsə də, mütəxəssislər plastik tullantıların azaldılmasının vacibliyini xüsusi vurğulayırlar.
Ekoloqlar bildirirlər ki, yay aylarında istirahət zonalarında plastik tullantıların həcmi daha da artır. Çimərliklərdə, meşələrdə və dağlıq ərazilərdə atılan butulkalar həm təbiətin görünüşünü korlayır, həm də ekosistemə ziyan vurur.
Avtomobildə su necə saxlanmalıdır?
Ekspertlər məsləhət görürlər ki, içməli su birbaşa günəş şüaları altında saxlanılmasın. Uzun səfərlər zamanı su qabını avtomobil salonunun ən sərin hissəsində yerləşdirmək, mümkün olduqda istilik izolyasiyalı çantalardan istifadə etmək daha məqsədəuyğundur. Birdəfəlik plastik butulkadan dəfələrlə istifadə etmək əvəzinə, keyfiyyətli və təkrar istifadə üçün nəzərdə tutulmuş qablar həm sağlamlıq, həm də ətraf mühit baxımından daha düzgün seçim hesab olunur.
Plastik butulkanı bir neçə saat avtomobildə saxlamaq hər zaman ciddi təhlükə demək olmasa da, onu uzun müddət yüksək temperatur altında saxlamaq və eyni qabdan dəfələrlə istifadə etmək düzgün hesab edilmir. Bununla yanaşı, plastik tullantıların ətraf mühitə vurduğu zərər bu problemin daha ciddi tərəfidir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, hər bir insanın gündəlik kiçik seçimləri – təkrar istifadə olunan su qabına üstünlük verməsi, tullantıları düzgün çeşidləməsi və təbiəti çirkləndirməməsi ekoloji tarazlığın qorunmasına mühüm töhfə verə bilər.
Nadir Talıbov
