Kainatda insanlardan başqa canlıların mövcud olub-olmaması elm qarşısında duran ən böyük suallardan biridir. Son onilliklərdə minlərlə planetin aşkarlanması bu suala marağı artırıb. Ancaq yadplanetli həyatın mümkün olması ilə onun aşkar edilməsi arasında böyük fərq var.
NASA-nın açıqlamasına görə, indiyədək Yerdən kənarda həyatın mövcudluğunu təsdiqləyən etibarlı elmi sübut tapılmayıb. Eyni zamanda, naməlum uçan obyektlər barədə müşahidələrin yadplanetli texnologiyası ilə əlaqəli olduğunu göstərən təsdiqlənmiş dəlil də yoxdur.
NASA minlərlə ekzoplanetin mövcudluğunu təsdiqləyib, lakin bu planetlərin heç birində həyatın aşkarlandığı elan edilməyib. Ekzoplanet Günəş sistemindən kənarda, başqa ulduzun ətrafında fırlanan planetdir.
Alimlər başqa planetlərdə nə axtarırlar?
İlk istiqamət maye suyun mövcud ola biləcəyi mühitlərdir. Yer üzündə bildiyimiz həyat üçün su mühüm rol oynayır. Buna görə alimlər Marsın keçmişdəki su izlərini, Yupiterin peyki Europa və Saturnun peyki Enceladusun buz örtüklərinin altında okeanların ola biləcəyini araşdırırlar.
Lakin suyun olması həyatın mütləq mövcudluğunu sübut etmir. O, yalnız həyat üçün əlverişli şəraitin mümkünlüyünü qiymətləndirməyə kömək edir.
Atmosferdəki qazlar həyatın izini göstərə bilərmi?
Alimlər uzaq planetlərin atmosferini araşdırarkən müəyyən qazların mövcudluğunu ölçməyə çalışırlar. Bəzi qazlar bioloji proseslərlə yarana bilər. Ancaq eyni maddələr geoloji və kimyəvi proseslər nəticəsində də əmələ gələ bilər.
Buna görə bir qazın aşkarlanması kifayət deyil. Planetin atmosferi, temperaturu, ulduzunun xüsusiyyətləri və digər mümkün izlər birlikdə qiymətləndirilməlidir. Həyat barədə nəticə çıxarmaq üçün alternativ izahlar da yoxlanmalıdır.
Naməlum uçan obyektlər yadplanetlilərin sübutudurmu?
UAP termini izahı hələ müəyyən edilməmiş anormal hadisələri ifadə edir. Bu kateqoriyaya daxil olan müşahidələrin bir hissəsi barədə kifayət qədər məlumat olmadığı üçün onların mənşəyini müəyyənləşdirmək mümkün olmur.
Naməlum obyektin müşahidə edilməsi onun yadplanetli mənşəli olması demək deyil. Bəzi hadisələr adi təyyarələr, meteoroloji şarlar, peyklər, optik effektlər və ya sensor xətaları ilə əlaqəli ola bilər. Digər hallarda isə məlumatların azlığı səbəbindən qəti nəticəyə gəlmək mümkün olmur.
NASA-nın UAP üzrə müstəqil araşdırma qrupu da etibarlı nəticələr əldə etmək üçün daha keyfiyyətli məlumatların toplanmasının vacibliyini vurğulayıb.
İnsanlıq nə vaxt cavab tapa bilər?
Bunun konkret tarixini demək mümkün deyil. Mars nümunələrinin araşdırılması, uzaq planetlərin atmosferlərinin öyrənilməsi və yeni teleskopların fəaliyyəti gələcəkdə mühüm məlumatlar verə bilər. Lakin elmi kəşf əvvəlcədən müəyyən olunmuş tarixə zəmanət vermir.
Kainatın ölçüsü və çoxsaylı planetlərin mövcudluğu başqa yerlərdə həyat ehtimalını araşdırmağa əsas yaradır. Ancaq ehtimal sübut deyil.
Hazırda elm yadplanetli həyatın mövcudluğunu təsdiqləməyib. Bu, kainatda həyatın olmadığı anlamına da gəlmir. Ən doğru yanaşma marağı qorumaq, yeni məlumatları izləmək və sübut olunmamış iddiaları elmi fakt kimi təqdim etməməkdir.
