Ürək sağlamlığını qorumaq üçün qidalanmaya diqqət etmək vacibdir. ABŞ-da çalışan kardioloq Ceyms Stoun isə hesab edir ki, əsas diqqət yağ və kalorilərə deyil, yüksək miqdarda nişasta və emal olunmuş karbohidratlar olan bəzi qidalara yönəldilməlidir.
Texas ştatının Harlinqen şəhərindəki South Heart Clinic-də çalışan həkim bu qidaları şərti olaraq “ağ məhsullar” adlandırır.
Onun siyahısına əlavə şəkər, həddindən artıq duz, ağ çörək, ağ düyü, ağ un və rafinə olunmuş undan hazırlanan adi makaron daxildir.
Stoun hesab edir ki, insanlara uzun müddət davam etdirilməsi çətin olan sərt pəhrizlər əvəzinə daha sadə qidalanma prinsipi təklif edilməlidir.
“Bir qaydam var: “ağ rəngli qida” yemirəm. Yediyim hər şey meyvələr, qoz-fındıq, zülal məhsulları və tərəvəzlərdir. İçkilərdən isə yalnız üç seçimim var: su, qara qəhvə və şəkərsiz çay”, – kardioloq TODAY.com-a bildirib.
“Ağ” deyəndə bütün ağ qidalar nəzərdə tutulmur
Həkim xüsusi olaraq qeyd edir ki, onun qaydası rəngi ağ olan bütün məhsulların qadağan edilməsi demək deyil.
Məsələn, yumurta, gül kələmi, soğan, sarımsaq və digər ağ rəngli təbii məhsullar bu kateqoriyaya daxil deyil.
Stounun əsas məqsədi yüksək miqdarda nişasta və rafinə olunmuş karbohidratlar olan məhsulların istehlakını azaltmaqdır.
Şəkər və duz niyə təhlükəlidir?
Araşdırmalar əlavə şəkərlə zəngin qidalanmanın yüksək qan təzyiqi, ürəyin işemik xəstəliyi, bəzi xərçəng növləri və vaxtından əvvəl ölüm riskinin artması ilə əlaqəli olduğunu göstərir.
Həddindən artıq əlavə şəkər həmçinin artıq çəki, piylənmə və 2-ci tip diabet riskini artıra bilər.
Duzun müəyyən miqdarı orqanizm üçün zəruridir. Lakin həddindən artıq duz qəbulu bədəndə mayenin saxlanmasına, qan həcminin artmasına və damarlara əlavə yük düşməsinə səbəb ola bilər.
Ağ çörək və ağ düyü niyə məhdudlaşdırılır?
Rafinə olunmuş taxıl məhsullarının, o cümlədən ağ çörək və ağ düyünün tərkibində tam taxılın bir sıra faydalı komponentləri olmur.
Emal zamanı lif və bəzi qida maddələri itirilir. Bundan başqa, rafinə olunmuş karbohidratlar daha sürətlə həzm olunduğuna görə qan şəkərinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
ABŞ-ın 2025–2030-cu illər üçün qidalanma tövsiyələrində də liflə zəngin tam taxıl məhsullarına üstünlük verilməsi və yüksək dərəcədə emal olunmuş rafinə karbohidratların azaldılması tövsiyə edilir.
Tədqiqatlar tam taxıl məhsullarının rafinə olunmuş taxılları əvəz etməsinin ürək-damar xəstəlikləri riskinin azalmasına kömək edə biləcəyini göstərir.
Bəs nə yemək lazımdır?
Kardioloq qidalanmanı əsasən təbii və az emal olunmuş məhsullar üzərində qurmağı tövsiyə edir.
Bura tərəvəzlər, meyvələr, qoz-fındıq, toxumlar, ət, yumurta, tam taxıl məhsulları, paxlalılar, süd məhsulları və dəniz məhsulları daxildir.
Bu məhsulların bir çoxu orqanizm üçün vacib qida maddələri ilə yanaşı, liflə də zəngindir. Xüsusilə həll olunan lif LDL, yəni “pis” xolesterinin səviyyəsini azaltmağa kömək edə bilər.
Stoun həmçinin boşqabda müxtəlif rəngli tərəvəz və meyvələrin olmasına diqqət etməyi məsləhət görür. Məsələn, ağ kartof əvəzinə narıncı rəngli şirin kartofa üstünlük vermək olar.
Lakin həkim bir daha vurğulayır ki, ağ rəngli bütün qidaları menyudan çıxarmaq lazım deyil. Gül kələmi, sarımsaq, soğan və digər təbii məhsullar da sağlam qidalanmanın bir hissəsi ola bilər.
Kardioloqun əsas mesajı isə sadədir: ürək sağlamlığı üçün əlavə şəkər, duz və rafinə olunmuş ağ un məhsullarının istehlakını azaltmaq, onların əvəzinə daha çox təbii və tam taxıl məhsullarına üstünlük vermək lazımdır.
