İnsan həyatı boyu minlərlə dəfə süfrə arxasına əyləşir, milyonlarla dəfə çeynəyir və saysız-hesabsız qida məhsulu istehlak edir. Lakin çoxları düşünmür ki, bu prosesin yekununda qəbul edilən qidanın ümumi çəkisi nə qədər olur.
Azpost.info xəbər verir ki, alimlərin və qidalanma üzrə mütəxəssislərin hesablamalarına görə, orta ömür yaşayan bir insan həyatının sonuna qədər təxminən 35 ton qida qəbul edir. Bu rəqəm ilk baxışda inanılmaz görünsə də, gündəlik qidalanma norması nəzərə alındıqda tamamilə real görünür.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, 35 ton təxminən 7 Afrika filinin çəkisinə, 23 min çörəyə, 350 min almaya, 70 min boşqab yeməyə bərabərdir. Orta hesabla insan gündə 1,2-1,5 kiloqram qida qəbul edir. Əgər bu göstərici 75-80 illik ömür müddəti ilə hesablanarsa, nəticədə on minlərlə kiloqram qida alınır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu hesablamaya yalnız bərk qidalar daxildir. Su və digər mayelər əlavə edildikdə rəqəmlər daha da böyüyür.
İnsan ömrü boyu nə qədər su içir?
Alimlərin hesablamalarına görə, orta statistik insan həyatının sonuna qədər təxminən 70-80 min litr su və digər mayelər qəbul edir. Bu həcm 500-dən çox vannanın doldurulmasına, kiçik üzgüçülük hovuzunun böyük hissəsinin su ilə təmin edilməsinə bərabərdir. Orqanizmin təxminən 60 faizi sudan ibarət olduğuna görə maye qəbulu insan həyatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Tarixçilərin fikrincə, insanların qida rasionu son yüz ildə kəskin dəyişib.
XX əsrin əvvəllərində insanların əsas qidaları taxıl məhsulları, tərəvəzlər, paxlalılar, süd məhsulları idi. Bu gün isə emal olunmuş qidaların payı sürətlə artır. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatına görə, son 50 ildə şəkər və yağ istehlakı dünya üzrə rekord həddə çatıb. Müasir insan əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha çox kalori qəbul edir.
Orta hesabla bir insan gündə 2000-2500 kalori qəbul edir. Bu göstərici əsasında aparılan hesablamalar göstərir ki, 80 illik ömür ərzində insan təxminən 60-70 milyon kalori enerji qəbul edir. Bu enerji nəzəri olaraq milyonlarla kilometr məsafə qət etməyə, minlərlə saat fiziki fəaliyyət göstərməyə kifayət edə bilər.
Dünyada ən çox hansı qidalar istehlak olunur?
Qlobal statistikaya əsasən insanların ən çox istehlak etdiyi məhsullar bunlardır:
- Düyü
- Buğda
- Qarğıdalı
- Kartof
- Süd məhsulları
Xüsusilə Asiya ölkələrində düyü əsas qida mənbəyi hesab olunur. Dünyada milyardlarla insan gündəlik kalorinin böyük hissəsini düyüdən alır.
Qidalanma sağlamlığa necə təsir edir?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirir ki, düzgün qidalanma ömür uzunluğuna birbaşa təsir göstərən əsas amillərdən biridir. Araşdırmalar göstərir ki, meyvə və tərəvəz istehlakının artırılması, şəkərin azaldılması, duz qəbulunun məhdudlaşdırılması, emal olunmuş qidalardan uzaq durmaq ürək-damar xəstəlikləri və diabet riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, insanların qəbul etdiyi 35 ton qidanın keyfiyyəti onun miqdarından daha vacibdir.
İnsan həyatının təxminən 4-5 ilini yemək yeməyə sərf edir. Hesablamalara görə, orta statistik insan gündə təxminən 70-80 dəqiqə qidalanır. Bu müddət ömür boyu toplandıqda minlərlə saata və bir neçə ilə bərabər olur.
Bir insanın ömrü boyu təxminən 35 ton qida qəbul etməsi ilk baxışda inanılmaz görünsə də, gündəlik qidalanma norması nəzərə alınanda bu rəqəm tamamilə məntiqli görünür. Bu statistika insan orqanizminin nə qədər mürəkkəb sistem olduğunu bir daha göstərir.
Alimlərin fikrincə, uzun və sağlam ömür üçün əsas məsələ çox yemək deyil, düzgün və balanslaşdırılmış qidalanmaqdır. Çünki həyat boyu qəbul etdiyimiz onlarla ton qida sağlamlığımızı ya qoruyur, ya da təhlükə altına salır.
Sunay Aydın
