Arıqlamaq istəyən insanlar bunun üçün müxtəlif üsullardan istifadə edir: xüsusi pəhrizlər, mobil tətbiqlər, dərman preparatları, kalori hesablaması və hətta cərrahi müdaxilələr. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, uzunmüddətli nəticə üçün əsas məsələ yalnız nə qədər yediyimiz deyil, nə yediyimiz ola bilər.
Tədqiqatçılar Aralıq dənizi pəhrizinin prinsiplərinə əsaslanan qidalanma proqramını məşhur Weight Watchers sistemi ilə müqayisə ediblər. Hər iki yanaşmanın iştirakçılara arıqlamağa kömək etdiyi müəyyənləşib. Lakin qidalanmanın keyfiyyəti baxımından fərqli nəticə ortaya çıxıb.
Araşdırma barədə İsrailin Walla portalı məlumat yayıb.
Hər iki üsul arıqlamağa kömək edib
Araşdırmada Aralıq dənizi pəhrizinin müasir qidalanma vərdişlərinə uyğunlaşdırılmış proqramı ilə təxminən 60 ildir istifadə olunan Weight Watchers sistemi müqayisə edilib.
Nəticələr göstərib ki, hər iki proqram iştirakçıların çəki itirməsinə kömək edib. Arıqlama səviyyəsi baxımından isə iki qrup arasında ciddi fərq qeydə alınmayıb.
Lakin qidalanmanın keyfiyyətinə gəldikdə nəticə fərqli olub.
Aralıq dənizi pəhrizinə əməl edən iştirakçılar rasionlarını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıblar. Onlar daha çox meyvə, tərəvəz, paxlalılar, qoz-fındıq və toxumlar qəbul etməyə başlayıblar.
Eyni zamanda emal olunmuş karbohidratların istifadəsi azalıb.
Əsas fərq: kalori yox, qidanın keyfiyyəti
Weight Watchers kimi sistemlərdə insan gündəlik qidalanmasını daha ciddi şəkildə izləyir və müəyyən edilmiş balları hesablayır. Aralıq dənizi pəhrizində isə əsas diqqət məhsulların keyfiyyətinə yönəlir. Bu yanaşmanın tərəfdarlarına görə, insan müəyyən müddət ərzində kalori və ya bal hesablamasına məcbur qalmaq əvəzinə sağlam məhsulları seçməyi vərdişə çevirir.
Araşdırmada da Aralıq dənizi proqramının iştirakçılarında məhz belə dəyişiklik müşahidə olunub. Onların rasionunda meyvə-tərəvəz, paxlalılar, qoz-fındıq və toxumların payı artıb, daha az emal olunmuş karbohidrat qəbul edilib.
İştirakçılar həmçinin ümumi sağlamlıq vəziyyətlərinin yaxşılaşdığını və enerji səviyyələrinin yüksəldiyini bildiriblər.
Aralıq dənizi pəhrizinin əsas xüsusiyyəti nədir?
Bu qidalanma modelində əsas diqqət zeytun yağı, tərəvəz, meyvə, balıq, paxlalılar, qoz-fındıq və tam taxıllı məhsullara verilir.
Qırmızı ətin və yüksək səviyyədə emal olunmuş məhsulların istifadəsi isə məhdudlaşdırılır. Məsələn, şəkərli içkilərin azaldılması və ağ undan hazırlanan məhsullar əvəzinə tam taxıllı qidalara üstünlük verilməsi kimi sadə dəyişikliklər də bu yanaşmanın bir hissəsidir.
Burada məqsəd yalnız çəki azaltmaq deyil, gündəlik qidalanma vərdişini dəyişməkdir.
Artıq çəki yalnız görünüş məsələsi deyil
Artıq çəki və piylənmə diabet, ürək-damar xəstəlikləri, artrit və qaraciyərin piylənməsi kimi xroniki problemlər üçün risk faktorlarından biri hesab olunur. Bu səbəbdən çəkinin azaldılması sağlamlığın yaxşılaşdırılmasının mühüm hissəsi ola bilər.
Lakin mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri arıqladıqdan sonra həmin çəkini qorumaqdır. İnsan qısa müddət ərzində pəhriz saxlayıb arıqlaya bilər. Əgər əvvəlki qidalanma vərdişlərinə qayıdırsa, itirilmiş çəkinin yenidən yığılması mümkündür.
Bu baxımdan tədqiqatın əsas mesajı “daha az ye” deyil, “daha keyfiyyətli qidalan” yanaşmasına yaxınlaşır.
Dərman müalicəsi ilə birlikdə tətbiq oluna bilər
Araşdırmanın müəllifləri sağlam qidalanma vərdişlərinin müasir arıqlama müalicələri ilə birlikdə istifadə edilə biləcəyini də qeyd edirlər. Onların fikrincə, qidalanmanın keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması arıqlama dərmanları və ya bariatrik əməliyyatlarla əldə edilən nəticələrin uzun müddət qorunmasına kömək edə bilər.
Xüsusilə çəki azaltmaq üçün istifadə olunan dərmanların qəbulu dayandırıldıqdan sonra əvvəlki çəkinin bərpa olunması riskinin qarşısının alınmasında sağlam qidalanma vərdişlərinin əhəmiyyəti artır.
Beləliklə, araşdırmanın nəticəsi bir daha göstərir ki, arıqlamaq yalnız tərəzidəki rəqəmi azaltmaqdan ibarət deyil. Əsas məsələ yeni və sağlam qidalanma vərdişlərini uzun müddət qoruyub saxlamaqdır.
Sunay Aydın
